Şizofreni Tanılı Hastalarda Nörobilişsel Bozulmanın Yaşam Kalitesiyle İlişkisi

The Relationship of Neurocognitive Impairment and Quality of Life in Patients Diagnosed with Schizophrenia

Günay HAJIYEVA, Soner ÇAKMAK, Lut TAMAM, Mahmut Onur KARAYTUĞ, Mehmet Emin DEMİRKOL, Zeynep NAMLI, Said AKTAŞ

Özet

Bilişsel işlev bozukluğu şizofreninin temel bir özelliğidir. Bilişsel yürütücü işlevler dahil olmakla çeşitli alanlarda, farklı şiddetlerde kendini belli edebilir. Aynı zamanda nörobilişsel bozuklukların yaşam kalitesi üzerine de negatif etkileri mevcuttur. Çalışmamız şizofreni hastalarında nörobilişsel bozulmanın, hastalık süresi, yaşam kalitesi ve sosyodemografik özellikler ile ilişkisini araştırmayı amaçlamıştır. Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı’nda ayaktan ya da yatarak tedavi gören şizofrenik bozukluk tanısı almış 100 hasta bu çalışmanın örneklem grubunu oluşturmaktadır. Ayrıca genel toplumdan cinsiyet ve yaş olarak benzer 80 sağlıklı kişi kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edilmiştir. Kontrol grubuna tarafımızca oluşturulan sosyodemografik veri formuna ek olarak Frontal Değerlendirme Bataryası (FDB), Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısaltılmış Versiyonu (WHOQOL-BREF) ölçekleri hasta grubuna ise bu ölçeklere ek olarak Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANNS) uygulanmıştır. Hastalığının ilk 5 yılında olanlar ile 5 yıldan fazla süredir hasta olanların FDB puan ortalaması arasındaki fark istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,008). Hastaneye yatış sayısına göre yaşam kalitesi (p=0,001) ve FDB (p=0,02) ölçek puan ortalamaları arasında anlamlı fark bulunmuştur. Eğitim durumuna göre hasta grubunda yaşam kalitesi (p=0,001) ve FDB (p<0,001) ölçek puan ortalamaları arasında anlamlı fark bulunmuştur. Aile öyküsü olanlar ile olmayanların yaşam kalitesi (p=0,01) ve FDB (p=0,01) ölçek puan ortalamaları arasındaki fark anlamlı bulunmuştur. Çalışmamızın sonucuna göre hastalığın ilk beş yılında, eğitim düzeyi yüksek olanlarda, çalışanlarda nörobilişsel etkilenmeler daha az görülmüş olup, yaşam kalitesi daha yüksektir. Hastaneye yatış sayısı arttıkça bilişsel işlevlerde daha çok etkilenme görülmüştür. Hastalık süresi ve PANSS ölçek puanları yüksek olan hastalarda bilişsel işlevlerdeki bozulmanın daha fazla olduğu saptanmıştır. Hastalığın ilk yıllarında erken tanı, tedavi ve rehabilitasyon ile olguların eğitim hayatı ve istihdamlarında iyileşme sağlanarak daha kaliteli yaşam sürmeleri için sosyal destek çalışmaları yapılmalıdır.

Abstract

Cognitive dysfunction is a core feature of schizophrenia. It can manifest itself in various fields, with different intensities, including cognitive executive functions. At the same time, neurocognitive disorders have negative effects on quality of life. Our study aimed to investigate the relationship of neurocognitive impairment with disease duration, quality of life and sociodemographic characteristics in patients with schizophrenia. 100 patients diagnosed with schizophrenic disorder who are treated as outpatients or inpatients in Çukurova University Faculty of Medicine Balcalı Hospital, Department of Psychiatry constitute the sample group of this study. In addition, 80 healthy people from the general population with similar gender and age were included in the study as a control group. In addition to the sociodemographic data form created by us for the control group, Frontal Evaluation Battery (FEB), World Health Organization Quality of Life Scale Shortened Version (WHOQOL-BREF) scales and Positive and Negative Syndrome Scale (PANNS) was applied. The difference between the mean FDB score of those who were in the first 5 years of their disease and those who were sick for more than 5 years was found to be statistically significant (p=0.008). A significant difference was found between the mean scores of the quality of life (p=0.001) and FDB (p=0.02) scales according to the number of hospitalizations. A significant difference was found between the mean scores of quality of life (p=0.001) and FDB (p<0.001) scale scores in the patient group according to education level. The difference between the quality of life (p=0.01) and FDB (p=0.01) scale mean scores of those with and without a family history was found to be significant. According to the results of our study, neurocognitive effects were observed less in the first five years of the disease, in those with higher education levels, and in workers, and the quality of life was higher. As the number of hospitalizations increased, cognitive functions were more affected. It was determined that cognitive dysfunction was more common in patients with higher disease duration and PANSS scale scores. In the first years of the disease, early diagnosis, treatment and rehabilitation, and social support studies should be carried out in order to improve the education life and employment of the patients and to lead a better quality life.