BAZI KAYAÇ ÖZELLİKLERİNDEN FARKLI DERİNLİKLERDEKİ KAYA TUZU ÖRNEKLERİNİN ELASTİSİTE MODÜLÜNÜN TAHMİNİ

Özet

Elastisite modülü, kaya mühendisliği yapılarının tasarımlarında ve analizlerinde temel girdi parametresi olarak kullanılmaktadır. Tuz domları içerisinde yapılacak olan yeraltı açıklıklarının tasarımı ve yapımı kaya mühendisliği açısından önemlidir. Bu açıklıkların tasarımında ve yapımı sırasında uygulanan çözelti madenciliği parametrelerinin ayarlanması için kayaç özelliklerinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, Tuz Gölü Havzasından alınan tuz karotlarına ait bazı fiziksel, mekanik ve fizikokimyasal özelliklerin elastisite modülü ile ilişkileri incelenmiştir. Elastisite modülünün bazı kayaç özelliklerinden tahminine yönelik istatistiksel çalışmalar yapılmıştır. Aynı zamanda, tuz örneklerinin derinlik farklılığı temel alınarak elastisite modülü tahmin modelleri geliştirilmiştir. Sonuç olarak, geliştirilen istatistiksel modellerin tuz örneklerinin elastisite modüllerinin genel ve derinliğe bağlı tahmininde oldukça başarılı olduğu tespit edilmiştir. Bu istatistiksel modellerle, Tuz Gölü Havzasında yapılacak yeraltı açıklıklarının tasarımında ve yapımında gerekli olan elastisite modülü değerlerinin belirlenmesinde yüksek güvenilirlikte tahmini bir yaklaşım sağlanmıştır.

Abstract

The modulus of elasticity is used as the basic input parameter in the design and analysis ofrock engineering structure. The design and construction of underground caverns in salt domesis important for rock engineering. It is necessary to determine the rock properties in order toadjust the solution mining parameters applied during the design and construction of undergroundcaverns. In this study, the relationships between some physical, mechanical and physicochemicalproperties of salt core samples taken from Tuz Gölü Basin and the modulus of elasticity wereinvestigated. Statistical studies were carried out to predict the modulus of elasticity from somerock properties. At the same time, prediction models for modulus of elasticity were developedbased on the depth difference of salt samples. As a result, the developed statistical modelsare very successful in the general and depth dependent prediction of the modulus of elasticity.A predicted approach with high reliability in determining the modulus of elasticity required inthe design and construction of underground caverns in Tuz Gölü Basin is provided with thesestatistical models.