Dergiler / Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2022 / Cilt: 22 - Sayı: 44
İLK OSMANLI SOSYALİSTLERİNDEN DR. REFİK NEVZAT VE SİYASİ FAALİYETLERİ
- Sayfa
- 227–244
- DOI
- —
Özet
Meşrutiyet Döneminde Osmanlıcılık, Türkçülük ve İslâmcılıkla birlikte var olan akımlardan biri de Sosyalizmdir. Özellikle İştirakçi Hilmi’nin liderliğinde siyasallaşan ve İştirak Dergisi etrafından fikirlerini yaymaya çalışan akımın Osmanlı’daki adı “İştirakiyyun” olarak bilinmektedir. İştirakçi Hilmi liderliğinde başlatılan hareket daha sonra Osmanlı Sosyalist Fırkası olarak örgütlenmiş ancak diğer Meşrutiyet dönemi akımları olan İslâmcılık, Türkçülük ve Osmanlıcılık kadar etkili olamamış, yeteri kadar ilgi görmemiştir. İştirakçi Hilmi yanında Osmanlı’nın son döneminde kendisini sosyalist çizgide konumlandıran hatta kendisini “ilk Osmanlı sosyalisti” olarak tanımlayan önemli bir diğer isim ise Dr. Refik Nevzat’tır. Beşeriyet isimli yayın organı ile sosyalist düşünceye hizmet eden Dr. Refik Nevzat Paris’te Osmanlı Sosyalist Fırkasının bir şubesini de açmıştır. 1900’lü yılların başlarında Türkiye Sosyalist Fırkasının faaliyetlerine katılan Dr. Refik Nevzat, 1919’da bu partinin İstanbul adayı olmuş, ancak ciddi bir siyasi başarı yakalayamamıştır. Bu çalışmada Osmanlı’da sosyalist akımın ortaya çıkışıyla birlikte Dr. Refik Nevzat’ın sosyalist akıma katkıları ve yürüttüğü faaliyetler konu edilmiş, ilk Osmanlı sosyalistlerinden Dr. Refik Nevzat’ın fikri ve siyasi biyografisi incelenmiştir.
Abstract
One of the movements that coexisted with Ottomanism, Turkism and Islamism during the Constitutional Monarchy is socialism. The name of the movement, which became politicized under the leadership of İştirakçi Hilmi and which tried to spread its ideas around İştirak Magazine, is known as “İştirakiyyun” in Ottoman Empire. The movement, which was initiated under the leadership of participant Hilmi, was later organized as the Ottoman Socialist Party, but did not attract as much attention as Islamism, Turkism and Ottomanism, which were other Constitutional period movements. Another important name who, together with his associate Hilmi, defined himself in a socialist line in the last period of the Ottoman Empire and even defined himself as the first Ottoman socialist is Dr. Refik Nevzat. Serving the socialist thought with his publication called Beşeriyet, Dr. Refik Nevzat also opened a branch of the Ottoman Socialist Party in Paris. In early 1900’s, Dr. Refik Nevzat participated in the activities of the Socialist Party and became the party’s candidate for Istanbul in 1919, but did not catch a political success. In this study, with the emergence of the socialist movement in the Ottoman Empire, Dr. Refik Nevzat’s contributions to socialist thought and the activities he carried out were discussed, and idea and political biography of Dr. Refik Nevzat has been examined.