Dergiler / Adalet Dergisi / 2022 / Sayı: 69
OSMANLI DEVLETİ İLE İSLAM DÜNYASINDA KIYMETLİ EVRAK VE TÜRKİYE CUMHURİYETİ’NE ETKİLERİ
- Dergi
- Adalet Dergisi
- Sayı
- 2022 · Sayı: 69
- Sayfa
- 375–403
- DOI
- —
Özet
Dünya tarihinde paranın icadı, insanların hayatının kolaylaşması ve ticaret açısından önemli bir adım olmuştur. Ticarî senetlerin icat edilmesi ise mevcut para miktarının bir hayli üzerinde ticaret hacminin genişlemesine sebebiyet vermiştir. Kıymetli evrak hukukunun doğup gelişmesi, toplumların ihtiyaçlarıyla paralel bir seyir izlemiş ve günümüzdeki durumuna ulaşmıştır. İslam dünyasında İslamiyet’in ilk yüzyılında para dolaşımını kolaylaştıran süftece (poliçe), çek (sakk) ve havale senetleri kullanılmıştır. Süftece ve havale-kredi mektubu, şehirler arasında parayı taşımanın sakıncalarını giderirken çek ise ticarette kullanılan bir ödeme aracı olmuştur. Osmanlı Devleti’nde kıymetli evrak olarak kullanılan en önemli araçlar senet, poliçe idi. Tanzimat’tan sonra bono ve çek gibi bazı kıymetli evrak da ticarî hayatta kullanılmaya başlanmıştır. Ancak diğer kıymetli evrakların hiç birisi poliçe kadar yaygınlık kazanamamıştır. Bu çalışmada, kıymetli evrakın İslam Dünyası ve Osmanlı ticaret hukuku bakımından oynadığı rolün ortaya konulması hedeflenmiştir. Ayrıca Türkiye’de yapılan son düzenlemeler de genel olarak açıklanmaktadır.
Abstract
Invention of money has been an important step in the world history in terms of trade and making people’s life easier. On the other hand, invention of the commercial papers caused the expansion of trade volume above the amount of money supply. Birth and development of the negotiable instruments law followed a parallel course with the needs of societies and negotiable instruments law reached its current state. For instance, draft (süftece), check (sakk) and money orders were used facilitating circulation of money in the first century of Islam. While draft and money-credit orders eliminated drawbacks of the money transporting between cities, checks became a payment instrument which is used widely in the commercial life. Most important negotiable instruments used in the Ottoman Empire were bonds and drafts. After the Tanzimat, other negotiable instruments such as checks were started to be used in the Ottoman commercial life. However, none of the other negotiable instruments could gain as much prevalence as the draft. In this study, it is aimed to reveal the roles of the negotiable instruments in terms of commercial law of Ottoman Empire and Islamic World. In addition, the latest regulations made in Turkey’s Commercial Law are explained as general.