Kur’an Ayetleri Bağlamında Bir Değer Tahlili: Yardımseverlik

Özet

Konu ve amaç: Dinî ve ahlaki değerlerin temelini teşkil eden yardımseverlik, toplumsal bir varlık olan insan için vazgeçilmez bir öneme sahiptir. Bu öneme binaen araştırmada, Kur’an ayetlerinin yardımseverlik değerine atfettiği anlam tüm yönleriyle ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Yöntem: Nitel bir yaklaşımla ele alınan araştırmada dokümantasyon tekniği ile elde edilen veriler içerik analizine tabi tutularak yorumlanmıştır. Araştırmada Kur’an ayetleri konu çerçevesinde taranmış ve yardımseverlikle ilgili olduğu tespit edilen 164 ayet, içeriklerine göre kategorize edilmiştir. Daha sonra oluşturulan kategorilerin ayet içerikleriyle uygunluğunu tespit etmek için uzman görüşüne başvurulmuştur. Bulgular: İlgili ayetler çerçevesinde yardımseverlik değerinin ifade ettiği anlam, motivasyon kaynakları, muhatapları, ilişkili olduğu olumlu ve olumsuz kavramlar, işlevleri ve uygulama çeşitleri kategorik bir çerçeve halinde bulgulanmıştır. Sonuç: İlgili ayetler toplu değerlendirildiğinde bu değerin dinin tam da merkezine konumlandırıldığı ve hatta Mümin olmanın en çarpıcı göstergelerinden biri olarak kabul edildiği görülmektedir. Bu anlamda dini perspektiften bakıldığında Kur’an’ın, yardımseverliği, dünyevi ve uhrevi huzurun teminatı olarak gördüğü ve bu değeri toplumu tehlikelerden koruyan bir mekanizma olarak tanımladığı görülmektedir. Bu bağlamda yardım davranışının yaygınlaşmasının hem insana kendi özünü hatırlatması hem de duyarlı toplum inşasında işlev üretmesi bakımından büyük bir öneme sahip olduğu söylenebilir.

Abstract

Subject and purpose: Due to the importance of benevolence in terms of being the basis of religious and moral values, this study aims to analyze the meaning attributed to benevolence in the Qur’an. Method: In the research, applying the qualitative approach, the data obtained with the documentation technique was interpreted with the content analysis, the verses were scanned accordingly, and 164 relevant verses were categorized according to their contents with the help of an expert opinion. Findings: Within the frame of relevant verses, the meaning of the value of benevolence, its sources of motivation, its interlocutors, the positive and negative associations, its functions, and application types were found in a categorical framework. Conclusion: The study has shown that the value of benevolence is positioned at the exact center of religion and even considered as one of the most striking indicators of being a believer. Thus, it is seen that the Qur'an sees benevolence as a guarantee of worldly and otherworldly peace and defines it as a mechanism protecting society from dangers. That is to say, the spread of helping behavior has great importance in terms of both reminding people of their own essence and producing a function in constructing a sensitive society.

Anahtar kelimeler: Kur’an-ı Kerim, Değer, Yardımseverlik, Prososyal Davranış