Dergiler / PHILIA / 2016 / Cilt: Suppl. 1
Tabula Peutingeriana. Araştırma Tarihçesi ve Yeni Veriler
- Dergi
- PHILIA
- Sayfa
- 714–735
- DOI
- —
Özet
Önceki araştırmaların kabul ettiğinin aksine Tabula Peutingeriana (TP) orbis terrarum’un bir tasviri değildir. Söz konusu eser ayrıca ne Agrippa’nın Haritası’na şu ya da bu şekilde dayanmakta ne de cursus publicus’a hizmet etmek amacı taşımaktadır. Zira Roma İmparatorluk Dönemi ürünü değildir. Itinerarium pictum ifadesi terminolojik açıdan reddedilmelidir. TP daha ziyade horografik (bölgesel) bir haritadır, başka bir ifadeyle oikoumene’nin fiziksel mekânı görselleştiren ölçeksiz bir resmidir. TP’nin ilk versiyonu sayısız verinin de desteklediği üzere Hellenistik Dönem’e tarihlenmektedir. Bu temel çıkarım için en güçlü kanıt, ana kıtanın görsel formunun İ.Ö. 3. yüzyılın haritacılık bilgisini çağrıştırmasıdır. Eratosthenes’in Haritası’nın muhtemel model olabileceğini düşündüren bir dizi veri bulunmaktadır. Geç Antik Dönem’e kadar devam eden çok aşamalı kopyalama sürecinde TP’nin ilk versiyonu yeni bilgilerle (yer adları, yollar vb.) zenginleşmeye devam etmiştir. İç tasnifi kapsamlı ya da nihai bir şekilde güncellenmediğinden TP, yedi asra yayılan gelişim tarihçesi hakkında ipucu veren pek çok tutarsızlık, hata ve anakronizm barındırmaktadır. Bununla birlikte haritalandırılmış ana kıta İ.Ö. 3. yüzyıldaki bilgi düzeyinde değiştirilmeden kalmıştır. Bu yönde örneğin Germania ve Asia’nın büyük kısmının kartografik olarak gösterilmemiş olması önemli dayanak noktalarıdır. Genel olarak TP’nın Roma İmparatorluk Dönemi’nde eskimiş olduğu söylenebilir. Bu nedenle İmparatorluk Dönemi yorumuna yönelik her tür yaklaşım daha başından başarısızlığa mahkûmdur.
Abstract
Contrary to previous research, the Tabula Peutingeriana (Peutinger Table, TP) is no representation of the orbis terrarum. Neither does it in any way depend on Agrippa’s Map nor did it serve the cursus publicus. The TP is no Roman Imperial product. From a terminological point of view, the term itinerarium pictum is to be rejected. The TP rather is a chorographical map, i. e. a not-to-scale image of the oikoumene visualising physical space. The primal version of the TP dates into Hellenistic times, which is supported by many pieces of evidence. The central argument for this fundamental re-appraisal is the visualised landmass which approximates the cartographic state of knowledge of the 3rd century B.C. There are a number of arguments suggesting Eratosthenes’ Map as the possible model. It was only during the multi-stage copying process until Late Antiquity that the primal TP continued to be enriched by new information (toponyms, roads, etc.). Since its internal labelling was renewed neither comprehensively nor consequently, the TP here contains numerous inconsistencies, mistakes, and anachronisms which tell of its history of development over some seven centuries. The drawn landmass, however, remained unaltered in the state of knowledge of the 3rd century B.C. Characteristic for this is e. g. the absence of the cartographic area of Germania and major parts of Asia. On the whole it can be stated that the TP was cartographically out-dated by the Roman Imperial period. Therefore, all approaches towards a Roman Imperial interpretation are doomed to failure from their very beginning.