Dergiler / PHILIA / 2016 / Cilt: Suppl. 1
Harpaliani. Roma Kolonisi Philippi’de Yeni Bir Köy
- Dergi
- PHILIA
- Sayfa
- 640–650
- DOI
- —
Özet
İmparatorluk Dönemi’nde colonia statüsüne sahip Doğu Makedonia kenti Philippi’nin 9 km batısında Kalamonas Köyü yakınlarında İ.S. 2. Yy.da Latince kaleme alınmış bir mezar sunağı ele geçmiştir. Mezar sahibi Bacchanius Bizes mensup olduğu Harpaliani köy sakinlerine 250 denaria miktarında bir meblağ bırakarak bu ana paranın faizinden Rosalia Bayramı’nda her yıl kendisi için bir şölen yapılmasını ve şölene katılanların hamamda eğlenmesini buyurmuştur. Ölü kültü ile bağlantısı olan ve ilkbaharda kutlanan Rosalia Bayramı başka birçok yazıtta da belgelenmiştir. Yazar yazıtın bazı özelliklerine değindikten sonra Harpaliani Köyü hakkında bazı düşüncelerini sunmaktadır. Köy ismi Makedonia kökenli Harpalos şahıs isminden türetilmiştir. Olasılıkla II. Philippos veya ardılları bu bölgede bulunan geniş bir araziyi, kendilerine hizmet eden Harpalos adında bir şahısa devretmişlerdi. Philippi kentinin colonia statüsüne kavuştuğu İ.Ö. 42 yılında veya sonrasında bu arazi bir köy statüsüne kavuşmuştur. Büyük ölçüde Thrak kökenli olan bölge sakinleri kısmen Latinceyi kabul etmişler ve köyün ismini de Latinceleştirmişlerdir. Mezar sahibi de Roma vatandaşlığına sahip olan Thrak kökenli bir şahıs idi. İsmini Doğu Thrakia’da konumlanan Vize kentinden almıştır. Makaleye konu olan mezar yazıtının çevrisi şöyledir: Bacchanius Bizes henüz hayattayken Harpaliani’ye 250 denarii miras olarak bıraktı. Onun gelirlerinden mezarında yıllık bir kurban kesilmesi [ve] Rosalia bayramlarında bir şölen yapılması ve ayrıca balneum’da eğlenmesi sağlanmalıdır. Eğer bu şartlar yerine getirilmezse, para, Iupiter Optimus Maximus’un kült derneğinin yeni üyelerinin derneğine verilmelidir. Calpurnia Kleopatra bu mezarın yapımıyla ilgilenmelidir.
Abstract
First edition and historical commentary of an inscription inscribed at the front surface of a funerary altar dated to AD 2nd cent. The altar was found in the modern village of Kalamonas 9 km to the west of the Roman colony of Philippi. According to the text, which consists of excerpts of a testament, a certain Bacchanius Bizes left a bequest of two hundred and fifty denarii to the inhabitants of an otherwise unknown village (vicus) of the colony called Harpaliani. From the revenues of the bequest the latter were to provide an annual sacrifice on the deceased’s monument, a feast on the day of the Festival of Roses (Rosis), and also to enjoy the balneum (gymnasium), a detail which is attested for the first time in inscriptions with similar testaments found in Philippi and its vici. If in any year these conditions were not fulfilled, then the money was to go to the members of the cult association of Jupiter Optimus Maximus residing in Philippi. Harpaliani is a new ethnonym derived obviously from the Greek name Harpalos. On this ground a hypothesis is suggested as to its history: the site of the village would be in the Hellenistic age a plantation belonging to a Macedonian Companion named Harpalos, on a piece of land given him by a king in the district of Kalamonas, after the fall of the Macedonian dynasty the plantation and its occupants would have become a village, which finally had been migrated into the territorium of the Roman colony of Philippi (42 BC).