Doğu Roma İmparatorluğunda Elit Tabakasından olmayan Hayırhahlar: Azatlı, Köle, Esnaf ve Zanaatkarlar ile Tüccarların İmar Faaliyetleri

Non-elite Benefactors in the Roman East: Building Activity by Freedmen, Slaves, Craftsmen and Traders

Özet

Yazar makalesinde Roma İmparatorluk Dönemi’nden günümüze kadar gelen yapıların inşasında, alışılageldiği gibi kentin yerel seçkinlerininin ve Romalı yöneticilerin değil, bilakis kent katmanlaşmasının diğer basamaklarında yer alan, orta sınıftan önde gelenler, dernekler, esnaf ve zanaatkarlar, tüccarlar, Romalı negotiatorlar, varlıklı imparatorluk azatlıları ve hatta kölelerin oynadığı rolü Asia Minor kentlerinden elde edilen epigrafik veriler ışığında örneklendirmektedir. Örneklendirmelerini kent ve kırsal, Asia Minor’un iç bölgeleri ve batı bölgeleri şeklinde gruplandıran yazar, imparatorluk azatlıları ve kölelerinin kentlerdeki bu faaliyetlerinin kent gelişimi açısından değerlendirildiğinde tahmin edilenden daha önemli bir rol oynadığını vurgulamaktadır. Kentin ticari hayatına yön veren tüccarlar, esnaf ve zanaatkarlar, Romalı negotiatorların, kentin ticari yaşamına fayda sağlayacak dükkanlar, atölyeler, depolar gibi çeşitli yapılar yaptırdıklarına da değinmektedir. Şüphesiz bu tarz yapı faaliyetleri, kendi mali gücünü gösterebilmenin en iyi yollarından biriydi. Bu örnekler, son olarak, makalede yukarıda bahsedilen gruplandırmalar dahilinde tablolarla açıklanmıştır.

Abstract

Building activity was undoubtedly the most visible way of self-celebration and of displaying financial power. Although that most monuments in the Roman East were constructed by the ruling elite, civic authorities and the emperor, under the Principate, leading members of the middle classes and professional associations, local craftsmen and artisans, traders and merchants, Roman negotiatores, well-to-do imperial freedmen and even slaves, in their attempt to imitate aristocratic practices of their time, undertook some building projects by supervising, commissioning and financing sacred, public and semi-private monuments. Certainly the cases of this non-elite building euergetism are not numerous, but, when seen in relation to other forms of social mobility, such as the entry of low-born persons and freedmen into the local councils, may indicate social changes. The aim of this paper is to gather the epigraphic testimonies and to interpret the building activities of these atypical benefactors in the context of urban development and daily life.

Anahtar kelimeler: İmar Faaliyetleri, hayırhahlar, esnaf ve zanaatkarlar, tüccarlar, negotiatores