Dergiler / PHILIA / 2016 / Cilt: Suppl. 1

Constitutio Antoniniana’nın ardından Roma Vatandaşlığı ve Yunan Onomastiği: Pamphylia ve Bithynia Yazıtlarında –ιανός Cognomen'leri

Citoyenneté romaine et onomastique grecque au lendemain de la constitutio Antoniniana: les cognomina en –ιανός dans les inscriptions de Pamphylie et de Bithynie

Dergi
PHILIA
Sayfa
349–355
DOI
—

Özet

Caracalla’nın 212 yılında imparatorluk içerisinde yaşayan köle olmayan herkese Roma vatandaşlığı bahş­­­­etmesiyle birlikte imparatorluğun doğu eyaletlerinin ahalisi birbirlerinden oldukça farklı olan Hel­len ve Roma isimlerini değişik çözümlemelerle bir arada kullanmıştır. 212 yılı sonrasına tarih­lenen Hel­len yazıtları bize çok az sayıda Küçük Asya eyaletinde isme genellikle baba adıyla ilgili yeni soy isim ek­len­me yoluna gidildiğini göstermektedir: Örneğin, Demetrios oğlu Aurelius Sosibios sonra­ları ismini Aurelius Demetrianos Sosibios olarak değiştirecektir. Burada üzerinde özellikle durmak iste­diğimiz konu yeni soy isimlerinin bazen babadan ziyade yakın akraba ya da kadın adlarıyla bağlantılı olu­şudur. Böy­­le­likle doğrudan kan bağından ziyade yakınlık belirtilmektedir. Makalede ayrıca bu karakterdeki isim­lerin Küçük Asya’da hangi bölgelerde görüldüğü üzerinde durulmaktadır. Benzer isim yapı­sının çok uzun zamandır görülüp kayıt altına alındığı Pamphylia ve bazı komşu bölgeleri bir ke­nara koyar­sak, benzer isim yapısı Küçük Asya’nın kuzeyinde Bithynia Bölgesi’nde çok sayıda kentte görülür. Ya­zar tarafından Severuslar Hanedanı döneminde doğuya düzenlenen seferlerde Bithynia Bölgesi’nin ge­çiş güzer­­gahı üzerinde olması neticesinde, Roma’nın yeni vatandaşlarını, önceki isim alma yöntem­le­rini siste­matik olarak değiş­tirmeye teşvik etmiş olabileceği öne sürülmektedir.

Abstract

As of 212 when Caracalla extended Roman citizenship to all free inhabitants of the em­pire, people in the Eastern provinces used various ways to bring together the widely different Greek and Roman onomastic formulae. Greek inscriptions of the post-212 period show that a few pro­vinces of Asia Minor chose a particular style by adding a new cognomen, usually related to the father’s name, between the nomen Aurelius and the diacritical cognomen: Aurelius Sosibius son of Demetrius, for instance, later changed his name to Aurelius Demetrianus Sosibius. We first intend to stress that such new cognomina may sometimes be related to feminine names or to some rela­tives other than the father, thus indicating kinship rather than direct filiation. We then consider which provinces across Asia Minor shared this characteristic onomastic style. Beside Pamphylia and some neighbouring provinces where such cognomina have been noticed long ago, several cities of Bithy­nia in Northern Asia Minor shows a very similar onomastic pattern. It is suggested that the fre­quent imperial expeditions crossing Bithynia during the Severan period encouraged new Roman citizens to systematically transform their previous nomenclature.

Anahtar kelimeler: Constitutio Antoniniana, Roma vatandaşlığı, onomastik adetler, Pamphylia, Bithynia