Dergiler / PHILIA / 2016 / Cilt: Suppl. 1
Dorylaion’dan Meter İçin Yeni Bir Adak Yazıtı
- Dergi
- PHILIA
- Sayfa
- 330–335
- DOI
- —
Özet
Makalede 2009 yılında Şarhöyük’ün güneyinde bulunan üçgen alınlıklı köşe akroterli bir adak steli ele alınmaktadır. Söz konusu eser tanrıça Meter’e sunulmuş olup, eser üzerinde beş satırlık Eski Yunanca bir yazıt yer almaktadır. Yazıtın çevirisi şöyledir: “Doryphoros’un oğlu rahip Staberianus (bu eseri) tanrısal emir uyarınca kendi aile fertleriyle beraber Meter Som(.)ene için diktirdi”. Eser Phrygia Bölgesi’nde köklü bir tapınımı olan tanrıça Meter’e ait çok sayıdaki buluntuya yeni bir örnek teşkil etmektedir. Yazıtta tanrıçadan, Phrygia’daki başka pek çok örnekte anıldığı şekliyle, Meter Theon olarak söz edilmemekte, ayrıca Meter’in belirleyici herhangi bir özelliğine de vurguda bulunulmamaktadır. Diğer yandan tanrıça başka herhangi bir tanrısal varlıkla beraber de anılmamaktadır. Bu nedenle eser Phrygia Bölgesi’nde Meter’in bağımsız bir tanrısal varlık olarak ön plana çıktığı örneklere bir yenisini sunmaktadır. Eser bir adak gereği değil, tanrısal bir buyruk nedeniyle sunulmuştur. Bu tür emirlerin rüyalar yoluyla insanlara iletildiği düşünülmektedir. Dolayısıyla eser Phrygia Bölgesi’nde Meter’in insanlara doğrudan seslenme özelliğini yansıtan örneklerden birisi olarak göze çarpmaktadır. Eserin bir rahip tarafından sunulması ise bölgede bir kutsal alanın varlığına işaret etmektedir. Bu rahibin Meter’in hizmetinde olduğu kabul edilirse, muhtemelen Dorylaion yakınlarında Meter’e ait bir kutsal alandan söz etmek mümkün olabilir. Söz konusu rahip az rastlanan Staberianus cognomen’ini; babası sık rastlanan Doryphoros Yunan şahıs adını taşımaktadır. Ayrıca Staberianus’un Roma vatandaşlık hakkına sahip olmadığı da anlaşılmaktadır. Eserin bir başka önemi ise Phrygia’da şimdiye kadar belgelenmemiş olan ve muhtemelen tanrıçanın tapınım gördüğü kırsal bir yerleşim yerine veya coğrafi bir adlandırmaya (belki de kutsal bir dağa) işaret eden Som(.)ene şeklindeki yeni bir epitheton’u anmasıdır. Ancak eser iki parçaya bölünmüş olduğundan bu epitheton’un tam olarak okunması ne yazık ki mümkün olmamaktadır. Söz konusu topografik ismin yeni örnekler bulununcaya kadar şimdilik Dorylaion çevresinde aranması mümkündür.
Abstract
In 2009, in the province of Eskişehir in the south of the ancient city at roadworks a limestone stele broken into two parts was found. The dedicatory inscription from Dorylaion is a new example of the deep-rooted Meter worship in Phrygia. In the inscription, the goddess is not named as Meter Theon and there is no indication of the characteristic of Meter. Our inscription is an additional example of Phrygia in which Meter exists as an independent deity. The monument was not erected as a votive (εὐχή) offering, but according consecrated to divine command, as in some other documents from Phrygia. Such inscriptions show a directly personal contact between the believers and Meter and have the direct call function of this goddess. The stele was erected on the initiative of a priest. This priest, who has set up this dedication with his family members, contributes Staberianus a rare and old Latin cognomen. In contrast, his father bears the well known Greek name Doryphoros. The particular interest of this inscription is that a hitherto apparently still not occupied epithet (= Sum (.)ene) is called. Where this place Som-- was located, cannot be said with certainty, but it will be presumed to near Dorylaion.