Dergiler / PHILIA / 2016 / Cilt: Suppl. 1

Portulanlar ve Portulan Haritaları Işığında Hellespontos ve Bithynia Sahilleri

Die Küsten von Hellespont und Bithynien im Spiegel der Portulane und Portulankarten

Dergi
PHILIA
Sayfa
157–189
DOI
—

Özet

Orta Çağ’ın son dönemlerinden ve Erken Modern zamanlardan günümüze kalan portulan ve portulan hari­taları (denizcilik haritaları) Venedik, Cenova ya da Katalanlar gibi ticaret yapan batılı uluslar tara­fın­dan geliştirilmiş ve daha sonraki bazı Yunanca çevirileri ya da uyarlamaları dışında Latince ya da çoğun­lukla değişik batı dillerinde yazılmıştır. Söz konusu haritaların, dönemin gemicilerinin kötü hava­dan korunmaları, taze yiyecek ve içecek ihtiyacını gidermeleri ve ticaret yapabilmeleri için uygun liman ve iskeleler bulmasına olanak sağladığını ifade eden yazar, bu makalesinde, portulan ve portulan harita­larındaki mesafeler, ana yönler ve coğrafi özellikler gibi detaylar aracılığıyla ya da Bizans ya da batılı kaynaklarla yapılan karşılaştırmalar ışığında deniz yolculuklarındaki bu istasyonları tam olarak ya da en azın­­dan tahminen saptayabilmeyi amaçlamaktadır. Yazar, makalesinde ayrıca bu portulan ve portulan hari­talarının batı kökenli olmasına karşın Bizans İmparatorluğu’nun tarihi coğrafyası için de önemli bir yer tuttuğuna işaret etmektedir.

Abstract

The portolans and portolan charts of the later middle ages and the early modern times are a group of sources that were developed by the western trading nations (esp. Venice, Genoa, and the Catalans) and – except for some later translations into or adaptations in vernacular Greek – are written in Latin or (mostly) in different western vernaculars. They served sailors of those periods to find suitable harbours and landing places for protection from bad weather, for refilling supplies of fresh water and food, and for trading activities. This paper aims at locating exactly or at least approximately these sailing stations on the basis of details preserved in the portolans and portolan charts such as distances, cardinal points, and geographic features on the one hand, and on the basis of comparison with other (Byzantine or western) sources, and knowledge of the terrain on the other hand. Though of western origin, portolans and portolan charts are also an important source for the historical geography of the Byzantine Empire.

Anahtar kelimeler: Portulan, Portulan haritaları, limanlar, istasyonlar, Hellespontos, Bithynia, tarihi coğrafya