Dergiler / PHILIA / 2016 / Cilt: 2
Karadeniz Ereğli Müzesi’nden Doğu Bithynia’daki Tios Kentine Ait İki Yeni Miltaşı
- Dergi
- PHILIA
- Sayı
- 2016 · Cilt: 2
- Sayfa
- 83–91
- DOI
- —
Özet
Doğu Bithynia ile Batı Paphlagonia coğrafi bölgelerinin arasındaki geçiş güzergâhının kıyı kentlerinden olan Tios antik kenti, bugün Türkiye’nin Batı Karadeniz Bölgesi’ndeki Zonguldak İli’ne bağlı Çaycuma İlçesi’nin sınırlarındaki Filyos Beldesi’nde konumlanır. Kent, Roma İmparatorluk Dönemi’ndeki Pontus et Bithynia Eyaleti’nin yol ağı üzerindedir. Kuzeydoğuda Amastris’e, iç bölgede ise güneyde Krateia-Flaviopolis ve güneybatıda Klaudiopolis kentlerine uzanan Roma yollarının kalıntıları bugün bazı noktalarda kısmen görülebilmektedir. Kente ait olup bu yol güzergâhlarının belli noktalarına yerleştirilmiş Roma miltaşlarından bazıları ise günümüze kadar ulaşmayı başarmış ve kayda geçmiştir. Makalede 2009–2010 yıllarında Tios kent merkezinin güneyindeki, Gökçebey İlçesi’nin, Bakacakkadı ve Üçburgu mevkilerinde, Filyos Nehri’nin kıyısında bulunmuş ve Karadeniz Ereğli Müzesi’ne taşınmış ve Tios kentinin güneyine uzanan yola ait olan iki yeni miltaşı tanıtılmaktadır. Miltaşlarından ilki Septimius Severus (Caracalla ve Geta) Dönemi’nde eyalet valiliği yapan Quintus Tineius Sacerdos tarafından diktirilmiştir ve Latince-Hellence olmak üzere çiftdillidir. Miltaşı ve yazıtı kepçe darbelerinden kısmen zarar görmüştür ve şu anda üç büyük ve birkaç küçük parçaya dağılmış halde Müze deposunda korunmaktadır. Latince yazılmış ikinci miltaşı ise Caracalla Dönemi’ne aittir. Krateia-Flaviopolis veya Klaudiopolis’e uzanan yola ait olan her iki miltaşının yazıtlarının çevirileri sırasıyla şöyledir: 1. «Arap Fatihi, Adiabene Fatihi, Büyük Parth Fatihi, en yüce rahip, altıncı kez tribunus yetkisine haiz, onbirinci kez imparator, ikinci kez consul, vatanın babası, proconsul olan İmparator Caesar Lucius Septimius Severus Pius Pertinax Augustus, ikinci kez tribunus yetkisine haiz İmparator Caesar Marcus Aurelius Antoninus Augustus ve Publius Septimius Geta Caesar, Augustus’ların eyaletteki praetor mertebesinde temsilcisi Quintus Tineius Sacerdos aracılığıyla (yolu) onarttılar. (22. ? Mil).» 2. «İmparator Caesar Marcus Aurelius Antoninus, dindar, Augustus, Büyük Parth Fatihi, Büyük Britannia Fatihi, Büyük Germania Fatihi. Tios’tan (kent) sınırlarına doğru 22. mil.»
Abstract
The important port city of Tieion/Tios on the boundary between Bithynia and Paphlagonia was linked to the Roman road network via two important roads. The coastal road is attested by nume-rous milestones as well as by remnants of the road itself which have been identified between Tieion and Amastris. Another important road ran inland from the city on the coast across the Filyos river to Krateia Flaviopolis and Claudiopolis. This article presents two new milestones which were set up on this inland route. Found on the east bank of the Filyos between the towns of Bakacakkadı and Uçburgu, some 30 km south of Tieion/Tios, they are now in the Karadeniz Ereğli museum. The first milestone features a bilingual text, which informs the reader that the inland road was re-paired by Q. Tineius Sacerdos, legatus Augusti pro praetore of Pontus-Bithynia. This governor is already known from five other milestones from Pontus-Bithynia. Under his supervision numerous roads in the province underwent repairs in 198–199 CE. The text on the second milestone is in Latin and gives the names and titles of Caracalla. It also indicates the distance of 22 miles «a Tio ad fines».