Hellenistik Dönem’de Teos ve Abdera: Takvim, Kültler ve Yeni Yazıtlar

Özet

MÖ 166 dolaylarında Abderalıların Teos için aldıkları onurlandırma kararnamesi, takvim yılının Abdera’da sonbahar ayı Apatourion ile başladığını düşündürmektedir. Buna karşın Abdera’nın kurucu kenti olan Teos’ta yıl yaz ayı olan Leukatheon ile başlamaktaydı. Abderalılar her yıl Apatourion ayında, [Leukatheia] esnasında Teos Halk Meclisi onuruna kurban merasimi düzenle-mek için yaz ayı Leukatheon’da Teos’u ziyaret edecek iki elçi seçmekteydiler. Festival tercihi, Ino-Leukathea’nın Teoslular’ın soy anası olarak kent kimliğindeki rolüyle açıklanabilir. Makalede ayrıca Teos’ta belgelenen diğer aylar da incelenmektedir. İsmi korunmamış bir agonothetes için parçalı bir onurlandırma kararı sayesinde Teos’ta artık Boedromion ayı da belgelenmektedir. Böylece takvim yılının ilk yarısındaki aylar için Leukatheon-Heraion-Boedromion-Trygeter-Apatourion-Posideon sıralaması ortaya çıkarken; yılının ikinci yarısındaki aylar kısmen korun-muştur. Yazarlar burada [Lenaion]-Anthesterion-[Artemision]-Bilinmeyen Ay-[Thargelion]-Demetrion sırasını önermektedir. Yılın son ayı büyük ihtimalle Demetrios Poliorketes onuruna ge-tirilmiş olup MÖ 2. yüzyılda da kullanımdaydı. Diodorus’un anlattığı Teos şarap mucizesi muh-temelen Lenaia’da canlandırılmıştır. Daha önce sadece eksik bir kopyadan bilinen zafer anıtı CIG 3089, sadece kyklik ateş danslarından değil, komodialar ve de kayıp kısımda muhtemelen tragodi-alardan da bahsetmektedir. Yeniden bulunan anıtın yeni edisyonu makalede sunulmaktadır. Bir bina yazıtına ait üç fragman Demeter ve Kore tapınağın varlığını belgelemektedir. Burada yayımlanan bir diğer yeni buluntu ise «Korsan Yazıtı»nın Teos’u muhtemelen Lysimachos’un paralı as-kerlerinden fidyeyle kurtarmak için Apatourion ayının birinci veya ikinci gününde memleketlerine kredi veren yaklaşık dokuz alacaklının adlarını ve katkılarını içeren fragmanıdır.

Abstract

An Abderite honorific decree for Teos, passed around 166 BC, suggests that the calendar year at Abdera began with the autumn month Apatourion, while the Teians set the start of the year in the summer month Leukatheon. Every year in the month Apatourion, the Abderites appointed two ambassadors, who travelled to Teos in the summer month Leukatheon to perform sacrifice at the [Leukatheia] in honour of the Demos of Teos, now the subject of cultic honours. The choice of fes-tival can be explained by the role of Ino-Leukathea, ancestral mother of the Teians, in Teian civic identity. The authors go on to discuss the other months attested at Teos. The month Boedromion is now attested at Teos in a fragmentary decree in honour of an anonymous agonothete. This re-sults in the sequence Leukatheon-Heraion-Boedromion-Trygeter-Apatourion-Posideon for the first half of the year. The second half of the calendar year is only partially preserved; we propose the se-quence [Lenaion]-Anthesterion-[Artemision]-unknown month-[Thargelion]-Demetrion. The last month was probably introduced in honour of Demetrios Poliorketes and was still in use in the se-cond century BC. The wine-miracle of Teos described by Diodorus was probably staged at the Lenaia. The victory-monument CIG 3089, previously known only through a poor copy, mentions not only pyrrhic dances, but also comedies and (in the lost part) probably tragedies also; the mo-nument has been rediscovered, and is reedited here. Three fragments of a building-inscription de-monstrate the existence of a temple of Demeter and Kore. A further new find edited here is a frag-ment belonging to the ‘pirates inscription’, containing the names and contributions of around ni-ne creditors who made loans to Teos for ransoming the city, probably from mercenaries of Ly-simachos.

Anahtar kelimeler: Ay adları, kültler, Dionysos, Ino-Leukothea, Demeter, yazıtlar