Türkiye için Hayat Tablolarının Sentetik Yetimlik Tekniği ile Oluşturulması

Özet

Bu çalışma Yetimlik Tekniğini kullanarak Türkiye’de yetişkin ölümlülüğünün düzeyini ve örüntüsünü saptamayı ve erkekler ve kadınlar için hayat tablolarını oluşturmayı amaçlamaktadır. Bunun yanısıra bu alanda Türkçe literatürün mevcut olmamasından dolayı tekniği tanıtan Türkçe bir kaynak oluşturmakta çalışmanın amaçları arasındadır. Çalışmada 1998-2003 dönemi için kadın ve erkek hayat tabloları Zlotnik ve Hill (1981) tarafından geliştirilen sentetik yetimlik tekniğinin 1998 ve 2003 Türkiye Nüfus Sağlık Araştırması veri setlerine uygulanması ile oluşturulmuştur. Oluşturulan hayat tablolarından elde edilen yaşa göre hayatta kalma eğrileri “U” şeklinde değil “J” şeklinde bir yapıya sahiptir. Bu yapı Türkiye’deki ölümlülük yapısının gelişmiş ülkelerin ölümlülük yapısına benzer özellikler taşıdığına işaret etmektedir. Bu çalışma kapsamında 2001 yılı ortası için üretilen hayat tablolarında doğumda yaşam beklentisi kadınlar için 72 yıl; erkekler için ise 70 yıl olarak bulunmuştur. Sonuçlar yaklaşık olarak aynı dönem için oluşturulan diğer hayat tablosu çalışmaları ile genel olarak tutarlıdır. Türkiye’de hayati kayıt sisteminden gelen bilginin güvenilir olmaması nedeniyle doğrudan yaşa özel ölüm hızlarından yola çıkarak oluşturulan hayat tabloları gerçeği yansıtmamaktadır. Bu çalışma hayati kayıt sisteminin yeterli olmadığı durumlarda bile hayat tablolarının üretilebileceğini ve Yetimlik Tekniği’nin bunun için faydalı bir araç olduğunu göstermiştir.

Abstract

The objectives of the study are to estimate the level and pattern of adult mortality in Turkey and to construct life tables for males and females. Because of the lack of the literature in this field, providing a reference introducing the method in Turkish is also among the objectives of the study. The male and female life tables for the period 1998-2003 has been constructed by the application of the synthetic orhphanhood method, developed by Zlotnik and Hill (1981), to the 1998 and 2003 Turkey Demographic and Health Survey data sets. Mortality curves derived from the constructed life tables has not a “U-shaped” but a “J-shaped” pattern. This structure indicates that the pattern of mortality in Turkey have several characteristics in common with the mortality pattern of developed countries. Life tables produced within the scope of the study for the mid-2001 reveals that life expectancy at birth for females is 72 years and 70 years for males. In general, the results are consistent with the other life tables, which have been constructed aproximately for the same period. As the information derived from vital statistics system is not reliable, life tables constructed directly using age-specific death rates does not reflect the real situation. This study has shown that life tables can be constructed even the vital registration system is insufficient and the Orphanhood Method is a useful tool to overcome such problems.