1533 Tarihli İcmâl Defterine Göre Rumeli Vilayeti’nde Zaimler Ve Sipahiler

Özet

Osmanlı taşra askeri sisteminin ana unsuru, dirlik sahibi atlı zümrelerdir. Bu zümreler zaim ve sipahi denilen iki temel gruba ayrılırlar. Zaimler zeamet, sipahiler ise timar tasarruf ederlerdi. Bu askeri zümrelerin gelirlerinin belli kısımları için tam teçhizatlı asker çıkarma mükellefiyetleri de vardı.İncelenen defter, Osmanlı Devleti’nin taşra idari sistemi içerisinde hiyerarşik bakımdan ilk sırada yer alan Rumeli Vilayeti’ndeki zaim ve sipahiler hakkında kategorize edilmiş özet bilgiler içermektedir. Bu defter, alışık olduğumuz timar tevcih, timar yoklama veya timar icmal defterlerinden farklı bir karakterde hazırlanmıştır. 1533 yılına ait bilgileri içeren defterdeki bilgilere göre, Rumeli Vilayeti’nde 384 zaim, 11.203 adet sipahi bulunmaktadır. Bu zaim ve sipahilerin hangi gelir dilimi içerisinde dirlik tasarruf ettikleri ve dirlik bölgeleri defterde yer almaktadır. Defterdeki zengin içerikli bilgiler sistematik hale getirilerek, daha net tespitlerin sağlanmasına yönelik bir tarzda sunulmuştur. Bu yönüyle, devletin coğrafi bakımdan en geniş ve dirlik sayısı bakımından en kalabalık vilayetinin zaim ve sipahi profili olarak ortaya koyulmuştur. Bu bilgiler kısmen diğer vilayetlerle mukayese edilerek verilmeye çalışılsa da ana temadan uzaklaşılmamıştır. Diğer vilayetlere ait eş zamanlı benzer çalışmaların yapılması ile bu bilgilerin genele yönelik daha anlamlı ve kıymetli hale geleceği şüphesizdir.

Abstract

The main element of the Ottoman provincial military system is the dirlik owner equestrian groups. These groups are divided into two basic groups: zaim and sipahi. Zaims hold zeamet and sipahis hold timar.These military units also had the obligation to provide fully-equipped soldiers for certain parts of their income.The examined notebook contains brief and categorized information about the zaims and sipahis in Rumelia province, which is the first hierarchical place within the provincial administrative system of the Ottoman Empire. This book is prepared in a different character from we are accustomed to the timar tevcih, timar yoklama or timar icmal books. According to the book containing information for the year 1533, in Rumelia province there are 384 zaim and 11.203 sipahis. The income and durability zones in which income categories are saved and the dirlik regions are included in the book. The content in the book is presented in a systematic way to provide clearer information. In this respect, the most geographically broadest and the most resistant number of the state in terms of number of zaim and sipahi of the province has been put forward. Although this information is tried to be given in comparison with other provinces, the main theme has not been removed. It is doubtless that this information will become more meaningful and valuable to the general public by conducting similar studies of other provinces.