Petrol Kıskacında Ortadoğu: Libya Sivil Savaş Örneği

Özet

Bu çalışma 2011 uluslararasılaşmış Libya sivil savaşının ve Kaddafi rejiminin çöküşünün nedenlerini açıklamayı amaçlamaktadır. Buna karşın, bu çalışmanın öncelikli amacı, sivil savaş ve uluslararası müdahalenin açıklanmasında ihmal edilmiş iki teori olan rantar devlet teorisi ve kaynak laneti teorisinin yararlılığını değerlendirmektir. Rantar devlet teorisi doğal kaynakların kontrolünün ve dağıtımının devlet gücü açısından önemli olduğunu savunur; ama rantar devletler özellikle uluslararası ekonomik değişimlerle yüz yüze geldiğinde uzun süreçte kırılgan ve kalıplaşmış özellikler sergilemektedir. Kaynak laneti teorisi, kaynak zengini ülkelerin devlet içinde bulunan zengin kaynakları yüzünden kaçınılmaz şekilde zayıfladığını savunur. Bu zengin kaynaklar, üzerlerinde kontrol elde edebilmek amacı taşıyan iç ve dış mücadeleler oluşturmaktadır. Detaylandırılarak ve kritik edilerek bu iki teori dünyadaki petrol zengini ülkelerden biri olan Libya üzerine uygulanacaktır. 1969’dan beri Kaddafi yönetiminde ki uzun ve kalıcı rejimin çökmesi kaynak laneti teorisi ile açıklanabilir mi? Kaddafi rejimi nasıl ve niye çöktü? Libya’nın deneyimleriyle şekillenen iç ve dış dinamikler test edilerek bu soruların olası cevapları irdelenecektir. DİKKAT!Metin Econder sitesinde belirtilmiş Econder Şablon'u içerisine Mizanpaj'da belirtilen usüllere göre düzenlenmiştir.

Abstract

This reserach seeks to explain the cauases of the 2011 internationalised Libyan çivil war and the collapse of the Qadhafi regime. But its primary purpose is to evaluate the usefulness of two neglected sets of theory, namely rentier state theory and resource curse theory, in the explanation of çivil war and international intervention. Rentier state theory holds that control and distribution of natural resources revenues is crucial for state power, but that rentier states are fragile and inflexible in the long run, particularly in the face of intenational economic changes. Resource curse theory holds that resource-rich states can be fatally undermined by the very resource wealth found in a state, as it generates internal (and external) competition for its control. Having elaborated and criticized these two theories, they are applied to the case of Libya, one of the oil wealthiest state in the world. Can the collapse of one of the longest enduring regimes in the world- the Qadhafi regime from 1969- be explained by resource curse theory? Why and how did Qadhafi’s rentier state collapse? These questions are addressed through testing the internal and external dimensions that shapes the experience of the Libyan state. My text was checked by me as Econder's format (template) Şablon' and Mizanpaj'.