بررسی جمال‌شناسی شعر سلطان سلیمان قانونی

Özet

پرداختن به زیباسازی شعر یکی از مهم‌ترین ویژگی‌هایی است که شاعران با استفاده از ابزارهای ادبی و ایجاد هماهنگی‌های لازم بین عوامل به وجود آمده شعر، به این عمل اقدام می‌کنند تا شعرشان را دارای استحکام ادبی و مخاطب‌پسند کنند. شاعرانی چون حافظ، سعدی، مولاناو ... به خاطر استفاده درست از این شیوه همیشه شعرشان مورد قبول اذهان اهالی شعر و ادب هست و برایشان جذّابیت دارد. حال در این بین علاوه بر شاعران، پادشاهانی بودند که ذوق شعری و ادبی داشتند و در این حوزه طبع‌آزمایی می‌کردند. یکی از افرادی که شخصیّت دوگانه‌ای دارد سلطان سلیمان قانونی، امپراتور عثمانی است که در هر دو عرصه (پادشاهی، شاعری) قدرت خود را به‌خوبی نشان داده است. بنابراین در این میان جای پژوهشی که دیدگاه یک شاعر را نسبت به شعر بررسی کند، خالی و شایان توجه بود. با بررسی دیوان غزلیات فارسی سلطان سلیمان، این پادشاهِ شاعر به‌خوبی توانسته‌است مباحث مربوط به جمال‌شناسی شعر را با استفاده از دواوین شاعرانی چون حافظ، مولانا و ... رعایت کند و در بخش روساخت (زیبایی زبان، وزن، موسیقی) و در بخش ژرف‌ساخت (مباحث مربوط به مضمون و محتوا) با تأثیرپذیری‌هایی که از شاعران بزرگ داشته است به‌خوبی عمل کند. در این مقاله با نگاهی همه‌جانبه به دیوان غزلیات فارسی سلطان سلیمان قانونی و با در نظر گرفتن پژوهش‌های مربوط به جمال‌شناسی، ابتدا به بررسی اشعار این شاعر پرداخته‌شده سپس هرکدام از مباحث مربوط به جمال‌شناسی شعر با آوردن نمونه اشعار از این شاعر توضیح داده‌شده‌است

Abstract

Dealing with the beautification of poetry is one of the most important features that poets do by using literary tools and creating the necessary coordination between the factors created by poetry, in order to make their poetry literary strong and popular with the audience. Poets such as Hafez, Saadi, Rumi ... because of the correct use of this method, their poetry is always accepted in the minds of the people of poetry and literature and is attractive to them. In the meantime, in addition to poets, there were kings who had a poetic and literary taste and experimented in this field. One of the people with a dual personality is Sultan Suleiman the Magnificent, the Ottoman emperor who has shown his power well in both spheres (kingdom, poetry). Therefore, in the meantime, the place of research that examines a poet's view of poetry was empty and noteworthy. By examining the Persian lyric collection of Sultan Suleiman, this poet king has been able to observe the issues related to the aesthetics of poetry by using the poems of poets such as Hafez, Rumi, etc., both in the superstructure section (beauty of language, weight, music) and in the depth section. (Content-related topics) to work well with the influences he has had on great poets. In this article, with a comprehensive look at the Persian lyric collection of Sultan Suleiman the Magnificent and considering the researches related to aesthetics, first the poems of this poet have been studied and then each of the topics related to the aesthetics of poetry has been explained by bringing samples of poems by this poet.

Anahtar kelimeler: جمال شناسی, شعر فارسی, سلطان سلیمان, پادشاهِ شاعر