ENDÜLÜS TEFSİR MİRASINA PANORAMİK BİR BAKIŞ

Özet

Müslümanlar, fethini gerçekleştirdikleri İspanya’ya Endülüs ismini vermişler,yaklaşık sekiz asır boyunca (711‐1492) bu coğrafyada sadece İslâm medeniyetininve kültürünün inkişafını sağlamakla kalmamışlar, genelde İslâmî ilimlerde özeldeise tefsir alanında büyük ilerlemeler kaydetmişlerdir. Bu bağlamda tefsir ilmininEndülüs’e hicri üçüncü asırda girdiği ifade edilmektedir. Bu ilim dalı, beşinci asırdaparlak bir dönem geçirmiş ve İbn Atıyye ile altıncı asırda altın çağını yaşamıştır.Biz, bu makalede Endülüs tefsir mirasının ayırıcı özellikleri üzerinde durduk.Ayırıcı özellikler arasında arı bir dille tefsirlerin yazılması, kıraate önem verilmesi,isrâilî rivâyetlere karşı tavrın net olması, kadılık görevinde bulunan ve halkın sorunlarınaduyarsız kalmayan müfessirlerin problematik ve çözüm odaklı olarakayetleri tefsir etmeleri sayılabilir. Daha sonra bu tefsirin beslendiği epistemolojikdamarlardan birine dil, fıkıh ve kıraate dayanan beyânî epistemolojiye vurguyaptık. Ayrıca Endülüs tefsir mirasını besleyen ana damarların arasında irfânîepistemolojiye dayanan işârî tefsir geleneğinin olmamasının sebepleri üzerindedurduk. Bunlara ilaveten, Endülüs tefsir mirasının oluşumunu, gelişimini ve temelnitelikleri hakkında bilgi vermeye çalıştık.