Dergiler / YILLIK: Annual of Istanbul Studies / 2019 / Cilt: 1
İşgal İstanbul’unun Kentsel Dönüşümünü Beyaz Ruslar Üzerinden Okumak
- Sayı
- 2019 · Cilt: 1
- Sayfa
- 101–122
- DOI
- —
Özet
İstanbul’un 20 Mart 1920 öncesi mütareke, sonrası resmi işgal olmak üzere 13 Kasım 1918’de başlayıp 6 Ekim 1923’te Türk ordusunun İstanbul’a girmesi ile sonlanan işgal dönemi yoğun bir yeni inşaat faaliyeti içermemesi nedeniyle, dönem üzerine yapılan incelemelerde mimari açıdan dikkat çekmemiştir. Oysa bu dönemde İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu’nun yenik düştüğü bir savaşın ardından gerek işgal kuvvetleri yöneticileri ve askerleri gerekse imparatorluğun her yanında kaybedilen topraklardan başkente sığınan mültecilerle oldukça kalabalık bir hal almış ve tüm bu nüfus ve yeni idare için çok sayıda mekâna ihtiyaç duyulmaya başlanmıştır. Ekonomik durumu kötü olan imparatorlukta bu yeni ihtiyaçlar zorunlu olarak mevcut yapıların işlevlerinin dönüştürülmesi ile karşılanmıştır. Geçici niteliğini kaybetmeyen işgal nedeniyle işgalci kuvvetler de ihtiyaç duydukları mekânları benzer bir yöntem ile elde etmişlerdir. Başkentin aldığı yüklü miktardaki iç göçün yanı sıra Bolşevik devriminden kaçan Rusyalılar da bu dönemde büyük dalgalar halinde İstanbul’a gelmiştir. Bu çalışma şehrin kentsel ve mimari ortamında işgal döneminde geçirdiği işlevsel dönüşümü göçmen grupları içinde başlıca bir yere sahip Beyaz Ruslar üzerinden değerlendirmeyi hedeflemektedir. Bu amaçla öncelikle Rusyalı göçmenlerin asal ihtiyaçlarının sağlanması amacıyla onlar için oluşturulan barınak, yetimhane, hastane, aşevi gibi kurumlar ele alınmaktadır. Çalışmanın ikinci yarısındaysa Rusyalı mültecilerin İstanbul’un sosyal hayatına etkileri yine mimari işlevsel dönüşüm süreci üzerinden incelenmekte ve bu defa Rusyalı mülteciler tarafından, özellikle eğlence ve spor faaliyetleri için oluşturulan mekânlar ortaya konmakta, bunların şehrin hayatında sonraki dönemleri etkileyen kalıcı etkileri irdelenmektedir.
Abstract
The occupation years of Istanbul under allied forces (from November 13, 1918 to October 6,1923) did not involve intense construction activities and thus has not attracted much attentionas a subject for architectural history research. However, as the capital of the recently defeatedOttoman Empire, the city, which became severely crowded, presented an enormous need fornew spaces in order to fulfill a great variety of new functions to serve allied forces, soldiers,and immigrants coming from all over the empire. Due to the poor economic conditions of thedefeated Ottoman state, these new demands were fulfilled by the functional transformation ofexisting buildings instead of new construction. Allied forces acquired the spaces they neededthrough the same methods of seizing and refunctioning since the occupation never lost itstemporary classification. Along with massive internal immigration to Istanbul, refugees fleeingfrom the Bolshevik Revolution also greatly increased the population of the city. This studyaims to examine functional transformations in the urban and architectural environment ofoccupied Istanbul by White Russian refugees. First, spaces providing basic needs are examined,such as shelters, orphanages, hospitals, and soup kitchens. Second, the influence of refugeesfrom Russia on the social life of the city is examined based on the functional transformationprocess of available buildings, focusing especially on spaces used for entertainment and sportsactivities that have come to show permanent effects extending to later periods.