Dergiler / YILLIK: Annual of Istanbul Studies / 2019 / Cilt: 1
Osmanlı Döneminde Yerebatan Sarnıcı ve Mahallesi
- Sayı
- 2019 · Cilt: 1
- Sayfa
- 81–99
- DOI
- —
Özet
Bizans yapılarının Osmanlı dönemi restorasyonları ve kent morfolojisindeki yeri hakkındaki araştırmalar belirli bina tipleriyle sınırlı kalmış ve sarnıçlar bu gruba dahil edilmemiştir. Bu çalışma, Yerebatan Sarnıcı’nın Osmanlı döneminde geçirdiği onarımları ve sarnıç üzerinde yer alan mahalleyi incelerken, sarnıçtaki onarımların kapsamını tespit etmeyi ve yapının kent ile kurduğu ilişkiye dair gözlemlerde bulunmayı amaçlıyor. Yerebatan Sarnıcı, üzerinde bulunan cadde, mahalle, ahırlar ve saraya hem ismini hem de zeminini vermişti. Bu çalışma, ilk olarak daha önce yayımlanmamış olan Yerebatan Sarnıcı’nın iki adet plan ve kesiti üzerinden sarnıç ve mahalleye dair bir analiz yapıyor. İkinci aşamada ise sokak dokusu ve cadde üzerindeki konut dizilerinin dönüşümü ve sosyal içeriğin belirlenmesi amacıyla mahallenin 1803 tarihli krokisi ve 1874 tarihli emlak defterini inceliyor. Zemin topografyasının belirleyici unsuru olan sarnıcın mahalle morfolojisini de şekillendirdiği sonucuna varılıyor.
Abstract
Studies of the restorations of Byzantine structures during the Ottoman period and of their placement within the urban fabric have been limited to certain types of buildings; cisterns have not been among them. This study discusses the Ottoman restorations of the Basilica Cistern and the neighborhood built upon it. Its main purpose is to identify the Ottoman restorations carried out in the cistern and to explore the relationship of the structure to its urban landscape. The neighborhood, including its main street, stables, and palace, became known by the name of the cistern above which they were located, Yerebatan. The cistern’s columns, arches, and vaults supported the ground and provided a flat surface upon which the neighborhood was built. First, the study aims to analyze the cistern and the neighborhood with the aid of two previously unpublished plans as well as a cross section of the cistern. Second, it seeks to identify the transformations in the street pattern, the layout of dwellings along the streets, and the social makeup of the area through the analysis of an 1803 sketch of the neighborhood and an 1874 property register. It concludes that the cistern, which became the key component of the ground topography in Yerebatan, shaped the neighborhood’s morphology.