Dergiler / YILLIK: Annual of Istanbul Studies / 2019 / Cilt: 1
Rejimin Sessiz Bekçileri: Topkapı Sarayı’nın ‘Kayıp’ Karakolları
- Sayı
- 2019 · Cilt: 1
- Sayfa
- 61–80
- DOI
- —
Özet
Bu çalışma, Osmanlı İmparatorluğu’nda polis kuvvetlerinin kurulmasına paralel olarak, yeni bir yapı türü ve bir kontrol aygıtı olarak ortaya çıkan “karakol” yapılarını merkeze alır. On dokuzuncu yüzyılın askeri ve idari reformların bir yansıması olarak ele alınan karakollar, modernleşen devlet mekanizmalarının araçları olmalarının yanında, meşruiyet krizi yaşamakta olan son dönem padişahlarının da tebaaları üzerindeki otorite ve kontrolünü pekiştiren mimari ve görsel elemanlar olarak incelenmektedir. Bu makale, on dokuzuncu yüzyılda imparatorluğun yönetim merkezi ve hanedan ailesinin yerleşkesi olmaktan çıkarak, yeni anlamlar ve işlevler kazanan Topkapı Sarayı’na odaklanmakta ve II. Mahmud’dan (1808-1839) II. Abdülhamid (1876- 1909) döneminin sonuna kadar kadim sarayda inşa edilen on karakolun kapsamlı bir analizini sunmaktadır. Bu karakolların zaman içinde değişen mimari morfolojileri, dönemin başat ideolojisini ve mimari dilini yansıtmakta; bunun yanı sıra iktidarını sultanın görünürlüğü ve temsiliyeti üzerinden kurgulayan Osmanlı görsel ideolojisinin değişimini de göstermektedir. Ancak, Sarayburnu’nun en görünür noktalarına inşa edilen ve sultanın mutlak otoritesinin ve görünmez gözünün sembolü olan birtakım karakollar daha sonraki dönemlerde belgelenmeden yıkılmış, toplumsal hafızadan silinmiştir. Bu makale, Topkapı Sarayı’ndaki karakolların izini, arşiv belgeleri, kartpostallar, fotoğraflar, gravürler ve gazetelerden derlenen bilgiler üzerinden sürer.
Abstract
This article examines the emergence of police stations as an architectural and institutional novelty that reflected the modernization and centralization of the Ottoman Empire during the nineteenth century. At the heart of this paper lies the Topkapı Palace, the traditional residence of the Ottoman dynasty, which was abandoned by the imperial family in the nineteenth century and then took on new meanings and functions. The symbolic, religious, political, and historical significance of the Topkapı Palace endured and new buildings and institutions were established within the precincts of the royal complex. Numerous police stations were also erected in the Topkapı Palace from the reign of Mahmud II (1808-1839) onwards, which manifested the visibility and authority of the ruler and emphasized the changing military character of the state. Under the rule of Abdülhamid II (1876-1909) the number of police stations within the royal complex amounted to ten, which underlines the importance attributed to the symbolic and physical protection of the Topkapı Palace. This article explores the ideological, urban, and architectural implications of these police stations, which reflected the public control mechanisms of the regime. Some of the police stations built during the reign of Abdülhamid II at strategic points of the Seraglio were later demolished without any reliable documentation, and this article brings together textual, visual, and architectural information on the emergence and destruction of these ‘lost’ police stations.