İstanbul’da On Yedinci Yüzyıl Evlerinde Yaşama Mekânları

Özet

Osmanlı belgelerinde kayda geçen evlerin mekân tariflerinden gündelik yaşamın geçirildiği her tür mekân üretimine ve kullanımının yapılanmasına ilişkin önemli bilgiler edinilir. Tariflerdeki veriler aracılığıyla makale, modernleşme öncesinde başkent İstanbul evlerinde belli bir fonksiyonla tariflenemeyen “oda,” “sofa,” “dehliz,” “tahtapuş,” “gurfe,” “selamlık,” “gölgelik” gibi yaşama mekânlarını inceler. Bu mekânların o dönemde nasıl düzenlendiğini ve kullanıldığını, dönemsel olarak karşılaştırmalı incelemeyle mekânların nasıl dönüşüm geçirdiğini tartışır. Modernleşmenin eşiğindeki İstanbul evlerini anlamak için seçilen örneklem grubu, on yedinci yüzyılın başında İstanbul Mahkemesi 3 numaralı kadı sicilinde kayıtlı evlerdir. Bu evlerin mekân tariflerinde kullanılan terminolojinin anlamsal ve sayısal analizlerinin yapılmasıyla, modernleşme öncesi evlerin yapılanması ve sözkonusu mekânların düzenleri ortaya konacaktır.

Abstract

Spatial descriptions of the houses in Ottoman-written documents provide valuable data about the production and use of daily living spaces. This data helps the paper study items in the living spaces, such as oda, sofa, dehliz, tahtapuş, gurfe, selamlık, and gölgelik, which do not have an identified specific function in houses of pre-modernization Istanbul. The paper discusses how spaces were organized and used, and also provides an intertemporal comparison of these spaces that reveals how they were transformed in time. The sample group chosen for understanding Istanbul houses on the eve of the modernization are recorded in Istanbul Court Register number 3 at the beginning of the seventeenth century. By conducting a semantic analysis of terminology about the spaces and a quantitative analysis of the terms in this sample group, the manner of building and organizing the living spaces of the houses in that time will be clarified.