XVII. ve XVIII. Yüzyıl Kıbrıs Kadı Sicilleri Işığında İslam Aile Hukuku Açısından Müslüman-Zımmi İlişkileri Üzerine Bir Değerlendirme

An Analysis of Muslim-Dhimmi Relations in the Light of the Records of Cyprus Law Courts in 17th and 18th Centuries in Terms of the Islamic Family Law

Özet

1571 ile 1878 yılları arasında yani yaklaşık üç asır Osmanlı Devleti’nin idaresinde kalan Kıbrıs, demografik yapısı itibariyleMüslüman-zimmî ilişkilerinin analizi için önemli veri tabanına sahip bir bölgedir. Nitekim bu durum incelenen Kıbrıs kadı sicillerinde de görülmektedir. Söz konusu kadı sicilleri adadaki Müslüman-zimmî ilişkilerine ışık tutmakla beraber Osmanlı dönemi İslâm hukuku uygulamaları açısından da çok değerli bilgiler barındırmaktadır. Dolayısıyla araştırmanın temelini 17. ve 18. yüzyılları kapsayan 22 adet Kıbrıs kadı defteri oluşturacak ve bu makalede, Osmanlı Kıbrısı’ndaki Müslüman ve zimmîler arasında meydana gelen ve şer’î mahkemeye intikal eden İslâm aile hukukuna dair meselelerin neler olduğu, söz konusu meselelere kadıların ne tür çözümler ürettiği, bu çerçevede İslâm hukukunun ne ölçüde tatbik edildiği üzerinde durularak değerlendirme yapılacaktır.

Abstract

Cyprus, as a region which was under control of Ottoman Empire between 1571 and 1878 for 3 centuries, is a significant sourceto analyze Muslim-dhimmi (non-muslim) relations thanks to itsdemographic structure. This situation can also be seen on Qadiregisters of Cyprus law courts. These aforementioned registers, inaddition to shedding light on Muslim-dhimmi relations on the island,also contain so much priceless information in terms of practicesof Islamic law in the Ottoman period. Therefore, 22 volumesof qadi registers in 17th and 18th centuries constitute the basis ofthis research and in this article an evaluation is going to be madeby focusing on issues related to Islamic family law and submittedto Islamic courts that were occured between Muslims and dhimmisin the Ottoman Cyprus, solutions generated for these casesby qadis, and within this scope the extent to which Islamic lawwere implemented.