Dergiler / Yakın Doğu Üniversitesi İslam Tetkikleri Merkezi Dergisi / 2019 / Cilt: 5 - Sayı: 1
Es-Seyyid Kadıasker Mustafa İzzet Efendi’nin Talebelerinden OSMANLI’NIN SEYYAH HATTATI MEHMED ŞEFİK BEY
- Sayfa
- 7–26
- DOI
- —
Özet
Mehmed (Muhammed) Şefik Bey (ö.1880), 19. Yüzyılda İstanbul’unen büyük hattat ve musikişinası Kazasker (Kadıasker) Seyyid Mustafaİzzet Efendi’nin en sevdiği, en başarılı talebelerindendir. O,genç yaşta icazetini almış olmasına rağmen Mustafa İzzet Efendi’yeduyduğu sevgi ve saygıdan dolayı yanından hiç ayrılmamış ve üstadıvefat edinceye kadar yazılarını onunla müzakere etmiş, Sultan Abdülmecid’insipariş ettiği bir çok büyük yazı işlerinde ona yardımcıolmuştur. Onun üstün kabiliyetini takdir eden üstadının yardımı ilekalem memurluğundan Enderun hat hocalığına yükselmiştir.Mehmed Şefik Bey, üstadı Kazasker Mustafa İzzet Efendi ve arkadaşıHattat Abdülfettah Efendi ile birlikte ekip olarak İstanbulÜniversitesi taç kapısının, Sultan Abdülmecid ve Abdülaziz’in inşaettirdikleri büyük camilerin yazı işleri ile Bursa Ulucamii’nde henüzbenzerleri yapılamamış muhteşem hat eserlerini ortaya koymuşlardır.Bu makalede Mehmed Şefik Bey’in üstadı Kazasker Mustafa İzzetgibi hem sanat açısından hem de fiziki açıdan büyük eserler vermekiçin gösterdiği gayret, İstanbul dışındaki uzak vilayetlere gidiporalarda uzun süreler kalıp yazılar yazmak şeklindeki çabalarıgündeme getirilip sonunda bunu nasıl başardığı konusu müzakereedilecektir. Ayrıca Mehmed Şefik Bey Bursa Ulucamii’ndeki muhteşem,aynı zamanda devasa ölçülerdeki eserleri, İstanbul Üniversitesi’nintaç kapısı ve Kubbetü’s Sahra’nın 8 cephesine yazdığı Yasin-işerif ile dünya çapında bir üne kavuşmuştur. Son olarak üstadınınvefatıyla M. Şefik Bey’e karşı yapılan vefasızlığa ve eserlerinin imzasıçıkartılarak kopya edilmesine günümüz hat sanatı camiasınıngöz yumması ile Yahya Efendi Dergahı’ndaki mezarına dahi sahipçıkılmaması şeklinde devam eden ilgisizlik konularına dikkat çekilecektir.
Abstract
Mehmed (Muhammed) Şefik Bey (d.1880) was the most loved andsuccesfull student of Kazasker (Kadıasker) Mustafa Izzet Efendi,a most famous of all calligraphers musicians in 19th century of Istanbul. Mehmed Şefik Bey after acquiring his licence (ijazat) fromhis master to practice and teach the art of Islamic callgraphy, outof his love and respect he did part from his master and carried onpractising calligraphy (meshk) under guidance and advice of hismuch loved master until his death and helped him producing hismaterpeices commisioned by Sultan Abdulmejid. His master alsoadmired his talent and helped him to move to be a calligraphyteacher at the special Ottoman state colleges called Andarun insidethe royal palace in Istanbul.Mehmed Şefik Bey worked as a part of the team, made up of hismaster Mustafa Izzet Efendi and his close friend and famouscalligrapher Abdulfettah Efendi. They as a team produced manygreat and unpresidented calligraphic masterpieces at the portalof Istanbul University and Great Mosque of Bursa (1857-1860) aswell as in many mosque buildings suponsored by Ottoman SultanAbdulmajid and Abdulaziz.Mehmed Şefik Bey always wished to produce as beautiful andgrand masterpieces (like his master did) and went through greatstrugle and sacrifices to achieve this.In this article, we will look into how he managed to achieve hisambition through his famous calligraphies in İstanbul, GreatMosque of Bursa and Kubbetu’s-Sakhra in city of al-Quds (provinceof Ottoman Empire then).We will also discuss the issues around how his fortune changedfollowing the death of his master in 1876 and how he was treatedbadly by his employers against his loyalty, as well as calligraphy artcircles of Istanbul not caring about his artworks being reproducedthrough removing his signature, and not taking the necessary stepsto stop his grave (located in the cemetry of Yahya Efendi Dargah inIstanbul) from being dismantled and lost.