Dergiler / ViraVerita E-Dergi / 2020 / Sayı: 11
CİNSİYET FARKLARININ İNŞASINDA VE BU FARKLARIN AŞILMASINDA CİNSİYET İFADESİNİN ROLÜ
- Dergi
- ViraVerita E-Dergi
- Sayı
- 2020 · Sayı: 11
- Sayfa
- 82–114
- DOI
- —
Özet
Bu yazının amacı, cinsiyet ifadesi kavramını ele almak, bunun yanı sıra cinsiyet farklarının inşasındave bu farkların aşılmasında cinsiyet ifadesinin rolünü tartışmaktır. Cinsiyet ifadesi, bireyin kendinicinsiyet vasıtasıyla dışavurma biçimidir. Bu dışavurum, giyim ve konuşma tarzı, saç kesimi, mimik vejestler gibi cinsiyetlendirilmiş bedenlerin edimleri vasıtasıyla gerçekleşir. Alanyazında oldukça sınırlıbir şekilde ele alınmış olan cinsiyet ifadesi kavramını tartıştığımız bu yazıda, öncelikle tarihselbelirlenimli cinsiyet edimi anlayışı özetlenmiş, daha sonra, bu kuramsal çerçeve ışığında cinsiyetşeması, cinsiyet kategorileri ve cinsiyet rolleri gibi sosyal psikoloji kuramları gözden geçirilmiş vebunların cinsiyet ifadesiyle ilişkisi üzerinde durulmuştur. Sonraki bölümde, önyargılar, ayrımcılık veolumsuz tutumlar sebebiyle belirli bir cinsiyetle uyumsuz olacak şekilde cinsiyeti dışavurmanınzorluğundan bahsedilmiş, ancak her şeye rağmen, cinsiyet ifadesinin çeşitlenmesinin iki cinsiyetlikategorilemeyi çeldireceği ve böylelikle cinsiyet kalıpyargılarını aşmaya katkıda bulunacağı savıortaya atılmıştır. Bununla tutarlı bir şekilde, davranışsal nöroendokrinoloji ve sinirbilim araştırmabulgularının iki cinsiyetli sistemi desteklemediğinden bahsedilmiştir. Son olarak, cinsiyet ifadesininTürkiye’deki zamansal ve mekânsal izi sürülerek politik etmenlerin önemi vurgulanmıştır. Gelecekteyapılacak araştırmalarda, cinsiyet ifadesinin hem cinsiyetten hem de cinsiyetle ilgili diğerdeğişkenlerden (cinsiyet kimliği, cinsiyet rolleri, vb.) ayrı bir şekilde incelenmesi önerilmiştir. Bu öneridoğrultusunda, gelecek çalışmalar için yol gösterici olabileceği düşünülen bazı sorulara yerverilmiştir.
Abstract
The aim of this paper is, first, to introduce the concept of gender expression, and second, to discussits role on the construction and destruction of gender differences. Gender expression is a reflectionof a person via gender. It is reflected via gendered bodily performatives such as, way of dressing andspeech, hair style, mimics and gestures. To discuss gender expression, which has not beenextensively focused on in the literature so far, first, Floyd’s (2018) historically determined conceptof geonder performativity was shortly summarized. Then, social psychological theories such asgender schema, gender categorization, and gender roles were reviewed and their congruences withgender performativity were dwelled on. Furthermore, the diffficulty in asserting gendernonconforminggender expression due to prejudice, discrimination and negative attitudes wasmentioned. Nevertheless, the assumption that diversity in gender expression can lead totransformation of gender binary and gender stereotypes was put forward. In this context, researchon behavioral neuroendocrinology and neuroscience were referred to as not supporting the genderbinary view. Finally, time-space tracks of gender expression in Turkey were traced, and theimportance of political factors was attenuated. Gender expression is suggested to be investigatedas an independent variable that is distinct from gender or other gender related variables (genderidentity, gender roles, etc.). According to this suggestion, some leading questions for further studieswere addressed.