TERESA DE LAURETİS'İN DÜŞÜNCESİNDE QUEER OLMAK YA DA EKSANTRİK BİR DENEYİM OLARAK ÖZNELLİK

TO BE QUEER IN THOUGHT OF TERESA DE LAURETİS OR SUBJECTIVITY AS AN ECCENTRIC EXPERIENCE

Özet

Bu çalışmanın amacı, Teresa De Lauretis’in düşüncesinde queer teorinin kuruluşu bağlamındadeneyim ve öznellik meselesini açığa çıkarmaktır. Lauretis’e göre, queer olmak, heteronormatifdüzeni, özdeşliği ve kimliği bozmaktır. Var olan normun sınırlarında, kurumların çatlaklarında inşaedilen bir süreçtir. Lauretis’in nasıl queer düşüncenin temellerini kurduğunu açığa çıkarmayıdeneyen bu çalışma, öncelikle Lauretis’in cinsel fark düşüncesine yönelik eleştirisine değinir.Lauretis’in düşüncesinin bu eleştiri üzerinden kurulduğuna dikkat çeker. Ardından Lauretis’te queerteorinin temel iki unsuru olarak eksantrik özne ve deneyim meselesine değinir. Kelime anlamı acayip,tuhaf olan eksantrik kavramı dolayımıyla Lauretis bir yandan geleneksel özne anlayışını alt üst edenyeni bir öznellik fikrini kurarken diğer yandan cinsiyetin performatif niteliğine dikkat çeker. Bunedenle bu çalışma, geleneksel özne kavrayışını alt üst eden, yani queer hale gelen eksantrik özneyideneyim bağlamında ele alır. Sonuçta, Lauretis’in verili öznellik kipleri karşısında tuhaf kalma olarak“eksantrik” kavramını deneyim nosyonuyla birlikte düşünmesi sayesinde queer siyasetikuramsallaştırma olanağı yakaladığını gösterir.

Abstract

The purpose of this study is to reveal the question of experience and subjectivity in thougth of TeresaDe Lauretis in the context of the construction of queer theory. According to Lauretis, to be queermeans breaking the heteronormative order and identity. It is a process which is established at theborders of the given norm and the cracks of institutions. This study, which attempts to reveal howLauretis constructs the foundations of queer thought, first touches on Lauretis’s critique of the ideaof sexual difference. It points out that Lauretis’s thought is established on the base of this critique.It then addressess the issue of eccentric subject and experience as the two main elements of queertheory in Lauretis. On the one hand, Lauretis overturns traditional understanding of subject throughthe concept of eccentric which amounts to weird, bizarre and founds a new idea of subjectivity. Onthe other hand, she draws attention to the performative nature of gender. For this reason, this studydeals with the eccentric subject, which subverts traditional understanding of the subject, that is,becomes queer, in the context of experience. As a result, it shows that Lauretis had the opportunityto theorize the queer politics by considering the concept of “eccentric” as remaining strange againstthe given subjectivity modes with the notion of experience.

Anahtar kelimeler: Heteronormatiflik, Cinsel Fark, Eknsatrik Özne, Öznellik, Teresa De Lauretis