Dergiler / ViraVerita E-Dergi / 2021 / Sayı: 13
Yargı Gücünün Eleştirisi’nde “Özgür Oyun” Bağlamında Hayalgücü ve Anlama Yetisi Sorunu
- Dergi
- ViraVerita E-Dergi
- Sayı
- 2021 · Sayı: 13
- Sayfa
- 34–58
- DOI
- —
Özet
Bu çalışma, Yargı Gücünün Eleştirisi’nde estetik beğenide, hayalgücü (Einbildungskraft) ve “özgüroyun” tanımı temelinde, hayalgücü ve anlama yetisi (Verstand) arasındaki ilişki sorununu elealmaktadır. Kant transendental felsefeyle hayalgücüne kendinden önceki filozoflardan ayrı birsaygınlık kazandırmış, bu yetiyi hem bilişin hem estetik deneyimin temel yetileri arasınayerleştirmiştir. Saf Aklın Eleştirisi’nde (A basımı) duyusallık (Sinnlichkeit) ve anlama yetisiyletransendental üç yetiden biri olan hayalgücü, üçüncü Kritik’te reflektif yargı ve estetik deneyiminzeminini oluşturmada önemli bir konumdadır. Üçüncü Kritik’in hemen her bölümünde bir işlevi haizolan hayalgücü ile anlama yetisinin girdiği özgür ve kavramlara dayanmayan oyun transendentalfelsefeye ilişkin pek çok meseleyi de açığa çıkaran özelliklere sahiptir. Bu oyunda, birinci Kritik’tenesnenin kavramsal belirlenimine yönelik olan anlama yetisinin kavramlarıyla devrede olmamasıtartışmanın önemli ögelerinden biridir. Bu bakımdan özgür oyun tanımı, yetilerin konumlarına ilişkinbirinci Kritik’teki iddialara uzanan kapsam ve içeriktedir. Bu çalışmada bu iddialara açıklıkkazandırılarak, hayalgücü merkezinde yetiler ve yetilerle bağlantılı tartışmalara ışık tutulacaktır.
Abstract
This article deals with the problem of relationship between faculties of imagination(Einbildungskraft) and understanding (Verstand) based on the definition of “free play” that appearsin the judgments of taste in the Critique of the Power of Judgment. Unlike his predecessors, Kantgives a respectful position to the faculty of imagination and utilizes this faculty both in cognitive andaesthetic experiences. Being one of the three fundamental faculties besides sensibility (Sinnlichketi)and understanding in (the first edition of) the Critique of Pure Reason, the faculty of imaginationcovers an important position in terms of forming the ground of reflective judgments and aestheticexperience in the third Critique. Free and non-conceptual play between imagination, which bearsimportant functions in almost every section of the third Critique, and understanding have featuresthat reveal many issues related to transcendental philosophy. One of the important elements of thediscussion constitutes that, in this play, faculty of understanding, which is the faculty of conceptualdetermination of object in the first Critique, acts without concepts. In this respect, free play containsscopes and contents regarding the roles of faculties that extend to the claims of the first Critique.By clarifying claims concerning these issues, this article sheds light on the discussions related tofaculties and their relations on the basis of faculty of imagination.