BİR DİN EĞİTİM KURUMU OLAN MESCİDİN İSLAM’IN İLK DÖNEMLERİNDEKİ FONKSİYONLARI

Özet

Hz. Peygamber’e gelen ilk vahiy ayetinin eğitim ile ilgili olması ve“oku” diye emir ifadesi ile başlaması, İslam’da eğitimin öneminivurgulamaktadır. Hz. Muhammed de İslam’ın ilk eğiticisi olarak bu emriyerine getirmek üzere kadın-erkek bütün Müslümanlar için adeta bir eğitimve öğretim seferberliğini başlatmıştır. İlk İslami eğitim kurumları budönemde açılır ve mevcut olanlarının işlevsellikleri de arttırılır. İslam’danönce faaliyet gösteren küttablar, Kur’an’ın yanı sıra, İslami ilimleri öğretenyerler olarak da işlev görür. Kuruluş amacı Allah’a ibadet etmek olan mescid,İslam’ın ilk döneminde sadece toplumun ibadet eğitimi ile ilgili faaliyetlerinyürütüldüğü yer değildi. Beşeri münasebetlerin, hukuk kurallarının, dini veilmi faaliyetlerin uygulandığı ve meşveret kararlarının alındığı yer olarak daişlev görmüştür. Dünya ve ahiret saadetini gerçekleştirme amacında olan dineğitiminin mescidde verilmesi, bu kurumu merkezi bir noktayataşımıştır. Mescid, İslam’ın ilk dönemlerinde ibadet yeri olmanın yanında,dinsel, eğitsel, sosyal, kültürel, edebi, istişari ve hukuki işlerin görüldüğü yerolarak hizmet verir. Toplumun bütünlüğü de bu özelliğinden dolayı sağlanır.Bu makalede, İslam’ın erken dönemlerinde, kurumların şekillendirilişi sürecinde mescidin üstlendiği işlevler ve burada uygulamaya konan icraatlarüzerinden bir değerlendirme yapılmaktadır.