Bir Gazeteci ve Aydın Olarak Falih Rıfkı Atay (1893-1971)

Özet

Louis Althusser’in devletin ideolojik aygıtları arasında önemli bir yer verdiği basın, imparatorluktan ulus devlete geçişte sistemin kendini yeniden üretmesi noktasında önemli bir araç olarak kullanıldı. Gazeteciliğe 1912’de genç bir İttihatçı olarak Tanin Gazetesi’nde başlayan Falih Rıfkı Atay da bu aracı en etkili şekilde kullanan isimlerden biri olarak karşımıza çıkar. Atay, Cumhuriyetin kuruluşu ile birlikte Cumhuriyet paradigmasının oluşmasında olduğu gibi, bunun halka götürülerek bir ulus inşa edilmesinde de ayrı bir yere sahiptir. Falih Rıfkı Atay, imparatorluktan ulus devlete geçişte ulusun ve devletin yeniden inşası noktasında önemli isimlerden biridir. Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal’in en yakınındaki isimlerden biri olan Atay, hem Kemalizm’in teorileştirilmesi ve sistemleştirilmesi hem de halka açıklanması ve halkın bu ilkeler doğrultusunda inşası sürecine etkin bir şekilde katıldı. Özellikle gazeteyi Kemalizm’in halka götürülmesi ve benimsetilmesini sağlama noktasında yani Kemalizm’in propagandası için etkili bir araç olarak kullanan Atay’ın 1930’lardaki gezileri de son derece önemlidir. Geziler hem ulus devlet inşasında genç Cumhuriyet için en iyi örneği bulmak noktasında hem de halkın faklı rejimlere ve ülkelere dair bilgi kaynağı olması bakımından önemli bir yere sahipti.

Abstract

The press which was put into an important place among ideological apparatus of state by Louis Althusser was used as an important instrument in transition from empire to nation-state system in the process of reproducing itself. Falih Rıfkı Atay starting as a young Unionists in the Tanin Newspapers in 1912 was realized to be as the one who use this instrument most effectively, and who has an distinguished place both in the formation of paradigm of republic following the establishment of republic and in building the rings between public and republic. Falih Rıfkı Atay is one of the important names in the reconstruction of the state and nation in the process of transformation from empire to nation state. Atay, who was one of the closest names to the President Mustafa Kemal, participated both in the process of theorizing and systematizing Kemalism and in the process of explaining Kemalism to the public and the construction of the nation in accordance with these principles. He used the journal as an effective means of conveying Kemalism to the public and the adoption of Kemalism. His trips in 1930s are extremely important. Those trips had an important place in both discovering the best model for the young republic in the construction of nation state and being the source of information for the public about different regimes and countries.