1595 Tarihli Defter-i Mufassal-ı Livâ-i Ahısha’da Geçen Türkçe Kökenli Kişi Adları Üzerine

On Personal Names of Turkish Origin in the Defter-i Mufassal-ı Livâ-i Ahısha Dated 1595

Özet

1578 tarihinde Osmanlılar tarafından fethedilip 1828’de Ruslar tarafından işgal edilen, 1944’te ise Müslüman ahalisi sürgüne gönderilen Ahıska’nın fethini müteakip tahriri 1595’te yapılmış olup bu defterin bir nüshası Ankara’da Tapu Kadastro Genel Müdürlüğünde, bir nüshası da Tiflis’te Sakartvelos Sahelmtzebi Muzeumide bulunmaktadır. Defter bölgenin ekonomik, mülki idare yapılanmasını göstermesi bakımından tarih araştırmalarında önemli bir yere sahip olduğu gibi defterde vergi mükelleflerinin isimlerinin yer alması onu Türk dili ve kültürü açısından değerli kılmaktadır. Ancak defterdeki zengin kişi adları malzemesi daha önce konunun uzmanı olmayanlar tarafından yüzeysel olarak değerlendirilmiş ve defterdeki kişi adlarından hareketle bölgenin etnik yapısı hakkında çıkarımlarda bulunulmuştur. Bildirimizde defterle ilgili evvelce yapılan bu çalışmalar irdelenerek defterde kayıtlı Türkçe kökenli kişi adları tarihi Türk lehçelerinin ses bilgisi, şekil bilgisi ve söz varlığı bakımından incelenip bu adların hangi Türk lehçelerinden izler taşıdığı üzerinde durulacaktır.

Abstract

One copy of this book that was made about in 1595 is in the General Directorate of Land Registry and Cadastre in Ankara and another one is in Sakartvelos Sahelmtzebi Muzeumi in Tbilisi just after following the conquest of Ahiska whose Muslim people were exiled in 1944 and it was conquered by Ottomans in 1578 and occupied by Russians in 1828. The book both has an important place in historical researches in the way of showing that the economic and civilian administration structuring of the region and inclusion of the names of the taxpayers makes it valuable from the point of Turkish language and culture. However, the names of rich person in the book have been evaluated superficially by those who have not been experts before, and have been made inferences about the ethnic structure of the region based on these names in the book. We will examine these previous studies about the book and discuss the names of the Turkish people recorded in the book from the point of phonetics of the historical Turkish dialects, morphology and vocabulary, and will be emphasized on these names that bear trace which of Turkish dialects.