Dergiler / Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi / 2017 / Cilt: 2
Kafkaslarda Rus Yayılması Karşısında Osmanlı-Kaçar Faktörünün Harekete Geçirilme Teşebbüsü (Ağustos-Eylül 1811)
- Sayı
- 2017 · Cilt: 2
- Sayfa
- 379–392
- DOI
- —
Özet
Türk-Rus savaşları ve rekabeti zor devrelerden geçmiştir. Kafkaslar üzerinde verilen hakimiyet mücadelesi Rusya'yı imparatorluk serüveninde iyi bir yere taşırken Türklere ise Osmanlı ve Kaçar imparatorluğunu yaklaşık yüzyıl sonra kaybettirmiştir, Aynı zamanda geniş bir Türk coğrafyası da Rus işgaline uğramıştır. Kafkasya Türk Rus mücadelesinin en kritik noktasıdır. Burayı elinde tutan imparatorluğunu pekiştirir tutamayan ise imparatorluğunu kaybeder. Rus Türk mücadelesinde Türkler iki ana unsura (Şii-Sünni)ayrılıp kendi aralarında rekabete kalkışınca ibre Ruslara doğru kaymaya başladı. İşte bu noktada tarihi dönüm noktası ve altın vuruş fırsatı doğdu tarih Türklere yeşil ışık yaktı ve (Ağustos-Eylül 1811) tarihinde bir ittifak umudu doğmuştu. İran coğrafyasında Safevi sonrası varlığını devamlılığını sürdürebilen Türk devleti kaçar hanedanı ile İstanbul merkezli Osmanlı Türk imparatorluğu Kafkaslarda gelişen Rus yayılması karşısında belki de ilk defa birlikte hareket etme fırsatı buldular. Bu fırsatı değerlendirmek için büyük gayret sarf ettiler. Emin Paşa'ya Ruslar tarafından tertip ettirilen suikast bir millete iki imparatorluk kaybettirdi. Ruslara ise İmparatorluklarını pekiştirme fırsatı verdi. Kafkasya'daki hakimiyet mücadelesi hala devam etmektedir. Bu makalede Rus istilası karşısında fırsata dönüşebilecek bir ittifaka dikkat çekilmeye çalışıldı.
Abstract
The Russo-Turkish wars and rivalry passed very interesting periods. While the struggle over the dominance of Caucasus brought advantage to Russian Empire, it caused Turks to lose the Ottoman Empire. Simultaneously, a broad Turkic geopolitical area was occupied by Russia. Caucasus is the most critic point of the Russo-Turk struggle. The empire which holds this area consolidates itself and that who failed to do it loses itself. As soon as Turks were separated to two elements and oppose each other during the Russo-Turk rivalry, situation began to be advantageous for Russia. This situation was historic turning point for Turks. Qajar Dynasty, which is a Turkic state established after Safavid Dynasty and Ottoman-Turkish Empire whose center was Istanbul found the chance to act together for the first time against Russia consolidating its dominance in Caucasus. They made great efforts to benefit this chance. The assassination of Emin Pasha realized by Russians led Turks lose two their empires and gave a chance to consolidate their empire to Russians. The struggle over the dominance of Caucasus still continues.