İmam Şamil’in Naibi Hunzakhlı Haci Murat

Özet

Kafkas millî kahramanlarından Hunzakhlı Haci Murat hakkında telif edilen eserlerin müşterek özelliği olaylara duygusal yaklaşmaları olmuştur. Bu eserlerin en meşhuru Tolstoy’un “Hacı Murat”ı olup Çarlık Rusya’sının resmî görüşünü yansıtan belgelere ve sansasyonel haber-yorumlara dayalı hikâye formatındaki eser hâlâ birçok yazar için kaynak olmaya devam etmektedir. Ancak gerek bu eserin gerekse Türkiye’de Haci Murat hakkında yazılan roman ve hikâye türü kitapların büyük bölümünün hayal mahsulü olduğu göz ardı edilmemelidir. Bu çalışmamızda Kafkasya İmamat sisteminde önemli bir etki bırakmış olan Mudir/Baş Naib Hunzakhlı Haci Murat’ın kısa biyografisi sunulduktan sonra Rus dilinde yazılanlar başta olmak üzere güvenilir yazılı kaynaklara dayanarak İmam Şamil ile Haci Murat arasında vuku bulan anlaşmazlığın tarih usulüne göre objektif bir tahlili yapılmaya çalışılmıştır.

Abstract

The common characteristic of works compiled about Hadji Murad of Hunzakh, one of the Caucasian national heroes, was their emotional approach to events. The most famous of these works is Tolstoy’s “Hadji Murad”, which was written in story format, based on documents and sensational news-comments that reflects the official standpoint of the Czarist Russia and is continuing to be a reference for many writers. However, it shouldn’t be ruled out that both this book and the majority of the books and stories written in Turkey about Hadji Murad are works of fiction. In this work, after presenting a short biography of Master/Chief Regent Hadji Murad of Hunzakh, who left an important influence on the system of Imamate of Caucasia, we, objectively and according to the practice of history, have tried to analyze the dispute between Imam Shamil and Hadji Murad by using primarily Russian works and other reliable written sources.