İlk Müslüman Hâkimiyetinden Abbasilere Müslümanların Güney Kafkasya Politikalarına Etki Eden İç ve Dış Gelişmeler

From the first Muslim Domination Abbasids Affecting İnternal and External Progresses to South Caucasian Policy of Muslims

Özet

Güney Kafkasya olarak adlandırılan Azerbaycan, Ermeniye ve Arran coğrafyası, Hz. Ömer döneminde Sâsânî arazilerinin ele geçirilmesinin hemen ardından Müslüman fatihlerin faaliyet sahası içerisine girmiştir. Müslümanları buraya çeken sebeplerin başında Doğu Roma’nın Kafkas halkına uygulamış olduğu sert politikaların yanı sıra bölgede Müslümanlar aleyhine askeri faaliyetlere girişmesi olmuştu. Bununla birlikte Sâsânîlerle olan savaşlarda bölge halkından özellikle Ermenilerin kalabalık birliklerle Sâsânî ordularına destek veriyor olması da Müslümanları buraya çeken sebepler arasında gösterilebilmektedir. Kafkasya arazisinin sunduğu tarım imkânları da bir dereceye kadar Müslümanları buraya çeken sebepler arasında gösterilebilmektedir. Hepsinden önemlisi Müslümanların Doğu Roma’yla olan sınırlarının güvenliğini sağlamak ve bölgeden gelebilecek akınları durdurmak, tüm bunları yaparken de bölgenin İslamlaşmasını sağlamak en önemli öncelikler arasındaydı. Tüm bu gelişmeler Müslümanların bölge halkına karşı tutumunu, yapılan anlaşmaları, alınacak vergilerin miktarlarını ve askeri temasları etkileyen unsurlardı. Bu çalışmanın amacı Müslümanların bu politikalarına yön veren etkenleri kaynaklar doğrultusunda ortaya çıkarmaktır.

Abstract

Azerbaijan, Armenia and Arran geographies, which are called South Caucasus, immediately afterwards the conquest of the Sassanian lands, entered the activity area of Muslim conquerors at the time of Hz.Omer. The first reason of that why muslims find here attractive is that East Roman’s military activities attempts against Muslims in addition to harsh policies that apply to Caucasian people by East Roman. During wars against Sassanids, locals especially Armenians give support to Sassanid armies with crowd forces. This reason also make Muslims find here attractive. The economic resources provided by the Caucasus land attract Muslims to some extent to stay here. It was important for Muslims that maintain boundaries against East Roman and also prevent attack possibilities from the surroundings. Through it all the most important thing was ensure the area convert to Islam. All these progresses influence Muslims attitude towards locals and also influence agreements, the amount of taxes to taken and military contacts. The aim of this study is to reveal the factors according to sources that give direction to these policies of Muslims.