Sovyetler Birliği’nin Rusçayı Azerbaycan’da Hâkim Kılma Politikaları

Özet

XX. yüzyılın ilk çeyreğinde Azerbaycan’da Çarlık rejiminin dağılması ve bağımsız Azerbaycan Cumhuriyetinin kurulması dil ve millileşme açısından gerçekleştirilecek önemli politikaların habercisiydi. Ancak 26 Nisan 1920 yılında Kızıl Ordu’nun Bakü’ye girmesiyle Azerbaycan’da 71 sene hükmedecek Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kurulmuş oldu. SSCB adı altında Rusya ile birleştirilen 15 devletten biri olan Azerbaycan’da 1828 yılından itibaren Çarlık Rusya’sı tarafından gerçekleştirilen Ruslaştırma politikaları devam ettirilmiştir. SSCB’nin kurulduğu ilk yıllarda milletlere ve dillere sözde özgürlük verileceği vaat edilmiş, dillerin hukuki eşitliğinden bahsedilmiştir. Ancak ilerleyen yıllarda yapılan uygulamalarla bütün bunların sadece boş bir vaat olduğu görülmüştür. SSCB döneminde hiçbir resmi belgede ve yazışmalarda Rusçanın devlet dili olmasından bahsedilmemiştir. Ancak yumuşak güç politikasıyla, zor kullanmadan Rusça insanların hayatında bir ihtiyaç haline getirilmiştir. Resmi olmasa da, fiili olarak Rusça resmi dil konumuna gelmiştir. Bu makalede SSCB döneminde dil üzerinde uygulanan politikalar ve yöntemler ele alınmaktadır.

Abstract

In the first quarter of the XX.th century Azerbaijan was a messenger of important policies to be implemented in terms of language and nationalization of the distribution of the Tsarist regime and the establishment of the independent Republic of Azerbaijan. However, on April 26, 1920, the Red Army entered Baku, and the Republics of the Soviet Union was established in Azerbaijan which ruled for 71 years. Since 1828, Russification policies carried out by Tsarist Russia in Azerbaijan, one of the 15 states joined to Russia under the name of USSR, have been continued. In the early years of the establishment of the USSR, it was promised to give sovereign freedom to nations and languages, and the legal equality of the languages was mentioned. However, with the implementations made in the following years, it has been seen that all this was only an empty promise. In the official period of the USSR, no formal documentaries and correspondences mention Russian language as a state language. But with soft power politics, it has become a necessity in the life of Russian people without using force. Although not official, Russian has actually become the official language. This article covers the policies and methods applied on the language during the period of the USSR.