Ortaçağda Misk

Özet

Dünya coğrafyasının çeşitli bölgelerini tanımak maksadıyla yolculuğa çıkıp, uğradıkları ülkelerle ilgili bilgi aktarma geleneğini devam ettiren ortaçağ seyyahları Hindistan ve Tibet bölgelerinde yaygın bir şekilde görülen misk ve misk geyiği ile ilgili anekdotlarla karşımıza çıkmaktadır. Seyyahların yanı sıra ortaçağın bir çok şair, tabib ve müverrihi de misk konusuna değinmiştir. Bu müellifler, misk geyiği (ayrıca misk keçisi, misk faresi, misk kedisi), çeşitleri, üretimi ve ticareti hakkında önemli bilgiler vermiştir. Erkek misk geyiğinin karnının alt kısmında taşıdığı misk torbasının testislere benzetilmesinden dolayı Sanskritçe testis manasına gelen muṣka (मुष्क) kelimesi ile ilişkilendirilmiş olan misk Arapça, Farsça, İbranice, Latince, Süryanice, Türkçe ve diğer batı dillerinde de benzer bir kullanıma sahiptir. Misk, Sanskritçe ve Hintçe’de kastūrī (कस्तूरी) misk geyiği ise kastūrikā (कस्तूरिका) olarak geçmektedir. Hoş ve etkili kokusundan dolayı Tıbb-ı Nebevî’de önemli bir yer edinen miskten hem parfümeri hem de tıbben istifade edilmiştir. Tam vaktinde toplanıp iyice muhafaza edilen miskler ortaçağda önemli bir ticaret malzemesi ve hediyeleşme aracı olarak dünya pazarlarındaki yerini almıştır. Çin taraflarında toplanan misk gerek katkı malzemesi eklenmesinden gerekse de uzun deniz yolculuğu sırasında bozulmasından dolayı pek rağbet görmemiş ve daha ziyade kara yoluyla hızlı bir şekilde ve böylece bozulmayan Tibet ve Hint miskleri tercih edilmiştir.

Abstract

The medieval travelers, who had journeyed to know the various places and thus continued the tradition of transferring the knowledge about the countries where they had visited, left behind them interesting and detailed stories about musk and musk-deer in the Tibetan, Chinese and Indian regions. Like travelers, many physician, historian and poets wrote about musk in their works. These had provided very precious information about musk deer (also refers about to musk cat, goat and mouse), production, types and trade of it. The musk which clearly being similarly with tecticles musk-sac that male musk-deer carried lower part of the womb next to the genital organ of animal is used in the Sanskrit as muṣka (मुष्क) which means the testicles and similarly used in Arabic, Persian, Hebrew, Latin, Syriac, Turkish and other western languages. It is used kastūrī (कस्तूरी) and kastūrikā (कस्तूरिका) in Sanskrit and Hindi corresponding to musk and musk-deer. The musk which had important place in Tibb-e Nabawi thanks to it pleasant and intensive smell, used in both medical and perfumery. Moreover, it gained a place as a world-wide commercial commodity and a gift in medieval, after having been collected and preserved well. The musk-sacs that were collected in China were not in demand because they included additive and spoiled during their transportation. On the other hands the most quality Tibetian and Indian musks were mostly preferable, due to both musk-deers fed by various and aromatic herbs and their fast transportation, without being spoiled.

Anahtar kelimeler: Misk, Misk Geyiği, Misk Çeşitleri, Misk Hileleri, Misk Ticareti