Dergiler / Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi / 2019 / Cilt: 4 - Sayı: 2
Ermeni Sorunu'nun Ortaya Çıkış Sürecinde Bir Ermeni Aydını: Minas Çeraz ve Yurtdışındaki Faaliyetlerinin Analizi
- Sayfa
- 719–745
- DOI
- —
Özet
19. yüzyılın başından itibaren Osmanlı Devleti’nin en önemli sorunlarından biri milliyetçilik cereyanına paralel olarak gelişen gayrimüslim tebaanın bağımsızlık hareketleri olmuştur. Yunan, Bulgar ve Ermeni örneklerinde bu hareketlerin bayraktarlıklarını kiliseler ve din adamları, komiteler ve öğretmenler gibi milletlerini etkileme konumunda bulunanlar yapmıştır. Ermenilerin özerklik/bağımsızlık isteklerinde meselenin uluslararası boyuta taşınması ve dünya kamuoyunda tanınmasında birçok Avrupa ülkesi ve Amerika'daki faaliyetleriyle karşımıza çıkan önemli simalardan biri de çok yönlü bir şahsiyet olan Minas Çeraz'dır. 1852-1929 yılları arasında yaşamış olan Çeraz, Ermeni Sorunu'nun gelişim sürecindeki simalardan biri olarak eğitim hayatını müteakip önce Ermeni Patriği Genel Sekreteri ardından Berlin Kongresi'ne patrikhane tarafından gönderilen heyetin tercümanı olarak görev almıştı. Bu süreçteki çabalarından memnun kalan dönemin Patriği Nerses Varjabedyan, onu heyetin Berlin’den dönmesinden bir süre sonra, Londra’da Ermeniler adına çeşitli temaslarda bulunmak üzere İngiltere'ye gönderdi. Daha sonra, “Ermenilerin temsilcisi” olarak 1893’te Chicago Dünya Dinleri Konferansı ve ardından 1899’da Lahey Barış Konferansı gibi uluslararası toplantılara katılan Çeraz'ın önemli bir özelliği de önce İngiltere'de ardından Fransa’da yayınladığı “L’Arménie” dergisi ile Osmanlı Devleti’ne karşı yürüttüğü yayın faaliyeti olmuştur. Bu makalenin amacı Ermeni Davası için daha birçok görev ve sorumluluk üstlenen Minas Çeraz'ın Ermeni Sorunu'nun ortaya çıkış sürecinde özellikle Batı kamuoyunu kazanmaya yönelik faaliyetlerinin genel bir çerçevesini çizmek ve böylece Çeraz örneğinde dönemin Ermeni aydınlarının meseleye bakışlarını analiz etmektir.
Abstract
Since the beginning of the 19th century, one of the most important problems of the Ottoman Empire was the independence movements of her non-muslim subjects that developed in parallel with the idea of nationalism. The pioneers and leaders of these movements in the Greek, Bulgarian and Armenian examples were their churches, and those who influenced their nation, such as clergyman committees and teachers. One of the most important figures in bringing the Armenian Issue to the international dimension and recognition in the World public opinion for the Armenian autonomy/independence was Minas Tcheraz, an all-rounder, with his activities both in many European countries and the United States. Lived in between 1852 and 1929 and as one of the figures in the development process of the Armenian Question, Tcheraz served at first following his education as the Secretary General of the Armenian Patriarchate and then as the interpreter of the delegation sent to the Congress of Berlin by the Patriarchate. Following the Berlin mission, Patriach Nerses Varjabedian, satisfied with his efforts, sent him to England for various contacts in London on behalf of the Armenians. Afterwards, Tcheraz participated in international meetings such as the Chicago World Religions Conference in 1893 and later in 1899 The Hague Peace Conference as the “representative of the Armenians“. Another important feature of Tcheraz was the publication activities with his journal “L’Arménie", first published it in England and then in France, against the Ottoman Empire. This article aims to provide a frame of the activities of Minas Tcheraz, in particular gaining the Western public opinion, who assumed numerous duties and responsibilities during the emergence of the Armenian Question, and thus to analyze in the case of Tcheraz the views of the Armenian intellectuals of the period towards the Armenian Question.