Dilbilimsel Tefsirin İsimlendirilmesi Problemi

Özet

Dilbilimsel tefsir Kur’an’ın doğru anlaşılmasında önemli bir etkiye sahiptir. Bu nedenle bu tefsir faaliyeti çok erken bir dönemde ortaya çıkmış ve modern dönemde de etkinliğini sürdürmüştür. Sarf/Morfoloji, Nahiv/Sentaks ve Anlambilim/Semantik gibi dilbilim dallarının verileri dâhilinde Kur’an’ı kelime, cümle ve metin boyutunda tahlil edip açıklamaya çalışan bu tefsir faaliyeti; dilbilimsel, filolojik ve lügavî tefsir şeklinde farklı isimlendirmeler ile ifade edilmektedir. Arap dünyasında “et-Tefsîrü’l-Lügavîyyu” şeklinde ifade edilen bu tefsir yöntemi, ülkemizde ilgili konu üzerinde yapılan çalışmalarda “Lügavî tefsir”, “Filolojik tefsir” ve “Dilbilimsel tefsir” şeklinde isimlendirilmektedir. Bu durum ise ilgili tefsir faaliyetinin ifade edilmesinde bir kavram kargaşasına sebep olmaktadır. Bu araştırmada ilgili ifade şekilleri tek tek ele alınarak ilgili tefsir yöntemini en doğru şekilde ifade eden kavramın tespiti yapılmaktadır. Filoloji kavramında daha çok metnin tarihi yönünün öne çıkarılması ve bu kavramın daha çok metnin orijinalliği ve güvenirliliği ile ilişkili hususları kapsaması yine lügat/lügavî kelimesinin Türkçe açısından daha çok kelime düzeyinde yapılan açıklamaları ifade etmek için kullanılması gibi faktörler, dilbilimsel tefsir ifadesinin dil ağırlıklı bu tefsir yöntemini karşılamada daha uygun olduğu görülmektedir.

Abstract

Linguistic exegesis has a significant impact on understanding the Qur’ān aright. For that reason, this kind of exegetical activities had started very early on, and has claimed its influence through the modern times. This activity of exegesis which tries to understand the Qur’an from different aspects like words, sentences and text in the light of the data given by different disciplines such as sarf (morphology), nahw (syntax) and semantics is named as philological or lexicographical. This exegetical method called “al-tafsīr al-lughawī” is named “lexicographical exegesis” or “philological exegesis” or “linguistic exegesis” in Turkey, in the relevant studies. This leads to a contradiction in terminology. In this study, these namings are examined one by one and the most convenient concept is tried to be determined. “Philological” is much more about the historical dimension and, originality and reliability of the text. And “lexicographical” is used much about the morphological analysis in Turkish language. For these reasons, it is seen that the use of “dilbilimsel” in Turkish much more appropriate in order to give the meaning of this exegetical method which is linguistically intensive.

Anahtar kelimeler: Tefsir, Kur’an-ı Kerim, Dilbilimsel Tefsir, Filoloji, Lügavî