ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDE GÖREV YAPAN TÜRK DİPLOMATLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Özet

Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin, 1923-1938 yılları arasında uyguladığı barışçıl ve rasyonel politikaların oluşumunda Atatürk’ün ileri görüşlülüğünün ciddi bir role sahip olduğu bir gerçektir. Bununla birlikte genç Türkiye’nin takip ettiği dış politikanın oluşumunda, meselelerin barışçıl yöntemlerle çözümünde ve ülkenin en iyi şekilde tanıtılıp, temsil edilmesinde görev almış birçok diplomat vardır. Atatürk devrinde görev yapan ve sayıları otuz sekize varan bu diplomatların, Türkiye’nin yüzlerce yıldır maruz kaldığı Osmanlı Devleti’nin son dönemlerindeki diplomasi geleneğinin yıkılmasında, ülkenin karşılaştığı muhtemel sıkıntıların giderilmesinde büyük gayretleri olmuştur. Diğer bir ifadeyle bu diplomatların büyük çoğunluğu Türkiye’nin çeşitli ülkelerle yaşadığı sorunların Türkiye’nin lehine olacak şekilde çözümlenmesinde önemli vazifeler görmüşlerdir. Kimi zaman da ülkenin karşılaşacağı bazı sıkıntıları önceden görerek bu sorunlara yönelik çözüm üretmişlerdir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti, kuruluş evresinde takip ettiği anti-emperyalist politikalarla, dünyanın en büyük devletlerine karşı kazandığı Lozan diplomasi zaferiyle, ciddi bir devlet olduğunu daha kuruluş yıllarında ispat etmiştir. Sonraki yıllarda Türkiye’nin dış politikada elde ettiği başarılar göz önüne alındığında Atatürk döneminde görev alan elçilerin gayet iyi yetişmiş ve nitelikli diplomatlar olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu incelemede Türkiye Cumhuriyeti’nin özellikle kuruluş yıllarına şahitlik etmiş, Atatürk devri Türk diplomasisi ve bu dönemde diplomaside görev almış şahıslar üzerine çeşitli değerlendirmeler yapılmıştır. Bu kapsamda cumhuriyetin kuruluş yıllarında görev almış diplomatların adları, tahsilleri, daha önce yaptıkları yurt dışı ve yurt içi görevleri, Türkiye’nin o dönemdeki dış temsilcilikleri ve kıtalara göre dağılımları konusu başta olmak üzere birçok husus incelenmiştir.

Abstract

It is a fact that the farsightedness of Atatürk has a serious role in the formation of a peaceful and rational policy of Republic of Turkey, implemented covering the period between1923-1938. However, there are many valuable diplomats who have taken part in the solution of the issues through peaceful methods and the best presentation and representation of the country in the formation of young Turkey’s foreign policy. These diplomats, who served in the period of Atatürk and whose number reached thirty-eight, had great efforts on the demolition of the diplomacy tradition of the Ottoman Empire in the last period which Turkey was exposed to hundreds of years and in eliminating the possible problems faced by the country. In other words, the vast majority of these diplomats have important place in resolving Turkey’s problems experienced with various countries in favor of Turkey. From time to time, they foresaw some of the problems that the country will face and produced solutions for these problems. The Republic of Turkey has demonstrated the seriousness of the state since its foundation years with the anti-imperialist policies it pursued during its establishment and the victory of Lausanne diplomacy against the greatest states of the World. In later years, given the success achieved in Turkey’s foreign policy, it turns out that the envoys who served in the Atatürk period were well trained and qualified diplomats. This examination has made various assessments on individuals who witnessed the founding years of the Republic of Turkey in particular and who served in the Turkish diplomacy of Atatürk period. In this context, many issues, especially the names, the education of diplomats who served in the foundation years of the republic, overseas and domestic duties they have done before, Turkey’s foreign representations in that period and their distribution by continents were examined.