Osmanlı Devleti ve Türkiye Cumhuriyeti Dönemi Yenileşme Hareketlerinin Türk Spor Kültürüne Etkileri “Tanzimattan Cumhuriyete Spor”

The Effects of the Ottoman Empire and Turkish Republic Innovation Movements on the Turkish Sports Culture "Sport from Reorganisations (Tanzimat Reform Era) to Republic"

Özet

Bu araştırmada Osmanlı’da yenileşme dönemi Tanzimat’tan, Türkiye Cumhuriyeti dönemi yapılan yenileşme hareketlerinin spor ve kültürü alanına etkilerini ve dönemin spor anlayışının incelenmesi amaçlanmıştır Tarama modeline dayalı bir literatür araştırması seçildi. Milli Kü-tüphane, Atatürk Araştırma Merkezi, Türk Tarih Kurumu, üniversitelerin veri tabanı, internet kaynakları seçilip burada elde edilen veriler araştırmada kullanılmıştır. Tanzimat anayasal bir gelişmenin temelidir. Bu gelişmenin devamında da Islahat fermanı, meş-rutiyet gibi demokratik adımların atılması spor kültür ve eğitimi alanında etkisini göstermek-teydi. 1863’te jimnastik etkinliklerinin Riyazat-ı Bedeniye adıyla ders programına dâhil edil-mesi ve 1909 Cemiyetler Kanununun çıkması Türk gençlerine kulüp kurma serbestliğinin gel-mesi, toplumun spor yapmaya özendirilmesinde ilk çaba olarak gözükmektedir. Türk sporunun teşkilatlanması ve bütün memleket genelinde sağlıklı ve güçlü bir spor altyapısı oluşturmak amacıyla spor faaliyetleriyle uğraşan kurum ve kuruluşlara, devletin imkânlarının seferber edil-diği görülmektedir. Türk sporunun çağdaş anlamda teşkilatlanması konusunda 1921’de örgüt-lenen İ.İ.H.M. Önemli bir aşama meydana getirmiştir. Bu heyet, Cumhuriyetin ilk yılları itibari ile ülkedeki ilk merkezi spor teşkilatı durumunda olan 1922’de T.İ.C.İ.’nin temelini oluştur-muştur. Sporun Tanzimat’tan cumhuriyetin kuruluş yıllarındaki yenileşme sürecinde yaşadığı toplumsal dönüşüm ve tarihsel süreç içerisindeki analizi değerlendirilmiştir. Kadim Türk Sporları ile çağ-daş sporlar bu dönemde aynı hedefler doğrultusunda entegre edilmiş, Spor kültürü yeni Türki-ye Devleti ve Cumhuriyetinin yenilikçi felsefelerinden biri olmuştur.

Abstract

In this research, it was aimed to examine the modernization movements the effects on sports and sports culture and the understanding of the sport in the period that tried to be realized within the framework of the revolutions (changes) of the Ottoman Empire period of Tanzimat, Turkish Republican period. The National Library, the Atatürk Research Center, the Turkish Historical Society, universities' databases and internet resources were selected as domestic resources and the data obtained here were used in the research. The Tanzimat is the foundation of a constitutional development. In the continuation of this development, Edict of Reform had been influenced by democratic steps such as constitutiona-lism, culture and education. The inclusion of gymnastics events in 1863 in the curriculum with the name of Riyazat-i Bedeniye and the introduction of the 1909 Law of Associations, the arrival of the freedom to establish clubs for Turkish youth appear to be the first effort in soci-ety to encourage sports. It is seen that the possibilities of the state are mobilized to institutions and organizations dealing with sport activities in order to organize Turkish sports and to estab-lish a healthy and strong sports infrastructure throughout the whole country. Organized in 1921 on the organization of Turkish sports in contemporary sense, İ.İ.H.M. has brought to an important stage. This delegation formed the basis of T.I.C.I. in 1922, which was the first cent-ral sports organization in the country as of the first years of the Republic. The sport was assessed in the social transformation and historical analysis of the time from the Tanzimat during the renovation process in its founding years. Archaic Turkish Sports and con-temporary sports have been integrated in this period in line with the same targets and Sports culture has become one of the innovative philosophies of the new Turkish State and Republic.