Aşk-ı Memnu: Yitik Cennetler

Özet

Tarihsel açıdan ilk Türk romanı olmamasına rağmen pek çok kişi tarafından ilk ‘gerçek’ Türk romanı olarak kabul edilen Aşk-ı Memnu, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın ifadesi ile bir satranç oyununa benzemektedir. Romanın incelenmesinde tek bir karakter üzerinde odaklanmak eksik bir değerlendirmeye yol açacağından bu satranç oyununda yer alan tüm karakterler arasındaki dinamikler üzerinde durmak son derece önemlidir. Genç kızlık hayallerinin gerçekleşmesi umudu ile Adnan Bey’le evlenen Bihter’in istediklerine ulaşamamasının hayal kırıklığı ile Behlül’le yasak bir aşk ilişkisine yönelmesi ancak bu ilişkide de ihanete uğraması, özkıyım kararı ile sonuçlanır. Her ne kadar ‘trajik başarısızlığı’ ile Bihter ön planda olsa da süreçteki etkin rolü açısından her bir karakter incelemeyi hak etmektedir. Bu doğrultuda, bu çalışmada psikanalitik açıdan romana yaklaşılacak ve karakterlerin yaşamını belirleyen psikodinamikler hakkında kapsamlı bir kavrayış elde edilmeye çalışılacaktır.

Abstract

Aşk-ı Memnu, which is accepted as the first “real” Turkish novel despite its not being the first one in terms of chronology, reminds a chess game in Ahmet Hamdi Tanpınar’s words. Since focusing on a single character will cause an insufficient evaluation, it is very important to focus on the dynamics among the characters active in this chess game. The fact that Bihter, who has married Adnan Bey with the hope to get her dreams realized, inclines toward a forbidden love with Behlul but that she is betrayed by him results in her decision to commit suicide. No matter how prominent Bihter is due to her “tragic failure” in the novel, each character deserves analysis with his/her active and determining role in this process. In this respect, the novel will be analyzed from a psychoanalytic perspective and it will be attempted to get a comprehensive understanding about the dynamics which determine the characters’ lives.