Dergiler / Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi / 2019 / Cilt: 3 - Sayı: 2
İLK DÖNEM HORASAN MELÂMÎLİĞİ’NİN ANTİKÇAĞ YUNAN KİNİZMİ İLE MUKAYESESİ
- Sayfa
- 126–140
- DOI
- —
Özet
Refahla birlikte yaşanan değişim toplumsal yapıda sınıf farklılıklarını ortaya çıkarmıştır. Bu durum çatışmaya sebep vermiştir. Çatışmanın bir tarafında siyasal olmayan akımlar yer almıştır. Bunlar pasif denilebilecek bir direniş tarzıyla karşı duruş ortaya koymuşlardır. Bu akımlar kendilerine özgü itiraz biçimleri geliştirmişlerdir. İslam medeniyetinde bu akımlar tasavvufun içinde ortaya çıkmıştır. İnsanın kendisini tanıma ve hakikate ulaşma yolu olan tasavvuf, kimi zaman da bir toplumsal itiraz olarak ortaya çıkmıştır. Bunlar toplumdaki gidişatı beğenmediklerinde ve refah toplumunun odak noktası olan dünyevileşmeye dikkat çekmek istediklerinde toplumun gidişatına karşı ve ona aykırı yaşam biçimleriyle rahatsızlıklarını belirtmişlerdir. Melâmîliğin ortaya çıktığı Horasan bölgesinde de önemli ölçüde bir refah meydana gelmişti. Antik Yunan’da ticaretle gelen zenginleşme ve refah toplumunda Kinikler ortaya çıkmıştı. Tıpkı Kinikler gibi Melâmîler de toplumsal düzenden rahatsızlardı. Formel düzene alışılmadık biçimde itiraz ediyorlardı. Refah toplumlarının dengeye ulaşmasında sarkaç işlevi görmüşlerdi. Bu makalede Horasan’da varlık bulan Melâmîlik ve Antik Yunan’da ortaya çıkan Kinizm birkaç yönden mukayese edilmiştir. Bunun yanı sıra Kinizmin akabinde ortaya çıkan Stoacılık ve Hint mistizmine etkileri oranında değinilmiştir. Çalışmada kronolojik bir sıra takip edilmemiştir. Bu makalede dönemin kaynaklarının yanı sıra modern araştırmalar da dikkate alınmıştır.
Abstract
The change experienced with increased prosperity revealed class differences in the social structure. This caused a conflict. On one side of the conflict were apolitical movements. They showed passive resistance. These currents developed their own form of objection. In Islamic civilization, these movements emerged within Sufism. Sufism, which is a means of recognizing oneself and of reaching the truth, has sometimes emerged as a sort of social objection. They wanted to draw attention to worldliness when they did not like the societal trends. They showed that with their contradictory lives. There was in fact considerable prosperity in the Khorasan region, where melamism emerged. In ancient Greece, a welfare society was formed thanks to commerce. The Cynics were born in such an environment. Like the Cynics, the Melamis were annoyed by the current social order. They opposed the order in an unusual way. They served as a pendulum for the balance of welfare societies. In this article, Melamism and Cynicism are compared. Stoicism and Indian mysticism are also mentioned. These are discussed in proportion to their impact. In the study, the chronological order in which the currents emerged is not followed. In this article, in addition to the sources of the period, modern research is also taken into account.