Dergiler / Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi / 2017 / Cilt: 2 - Sayı: 4
ARAL GÖLÜ FELAKETİ: BEKLENTİLER VE ÖNCELİKLERDE FARKLILIKLAR DEVAM EDERKEN NE YAPILMALI?
- Sayfa
- 150–162
- DOI
- —
Özet
Çevre sorunları 20. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren varlığını duyurmaya başlamış ve 21. Yüzyıl başı itibarıyla uluslararası politikanın temel sorunlarından biri haline gelmiştir. Sorunun önde gelen konuları arasında küresel ısınma, hava kirliliği, çölleşme, mevcut su kaynaklarının, bitki ve hayvan türlerinin azalması gibi başlıklar sayılabilir. Öncelikle öngörüsüz, plansız sanayileşmenin sonucu olan bu durum, daha çok eski sömürgeci/sanayileşmiş ülkelerin doğal kaynakları hesapsız kullanması sonucu ortaya çıkmıştır. Afro-Avrasya’da çevresel sorunların temelinde ise Avrupa’nın Afrasya’yı sömürüsü yer almaktadır. Bu çalışmada SSCB döneminde Moskova’nın aşırı pamuk üretimi programı sonucu Aral Gölü’nün kuruma sürecine girmesi ele alınmaktadır. Bağımsızlık sonrası başta Kazakistan olmak üzere Orta Asya cumhuriyetlerinin, Aral Gölü’nü kurtarma yolundaki girişimleri ile bu çabaların ulaştığı sonuçlar, bugünkü durum çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu yöndeki girişimlerin sonucu dikkate alınarak Aral Gölü kaynaklı çevresel felaketlerin sona erdirilmesi konusunda kararlı işbirliğinin gereği üzerinde durulmaktadır. Bu programın maliyetine Rusya’nın da katılması gereğine işaret edilmektedir.
Abstract
Environmental problems have increased since the half of the 20th century, and they have become one of the major concerns of international politics since the beginning of the 21st century. Global warming, air pollution, desertification, depletion of existing water resources, reduction of plant and animal species are some of the leading causes of the problem to list. Primarily the result of careless and unplanned industrialization, these problems for the most part associated with colonial/industrialized powers’ unrestrictive use of natural resources. European colonization is the fundamental cause of environmental issues in the Afro-Eurasia region. This paper is concerned with shrinking of Aral Sea as a result of Moscow's excessive cotton production in the era of Soviet Union. The efforts particularly by Kazakhstan and other Central Asian republics after independence to reverse the process is evaluated with. The achievements of these attempts are evaluated with respect to current situation. Taking the effects of these initiatives into consideration, to end the environmental disaster in the Aral Sea, the need for decisive cooperation is highlighted. It is also argued that Russia should share the cost this program.