Tanzimat Dönemi’nde Edebi Muhalefet

Özet

Tanzimat Dönemi kültürel anlamda önemli değişiklikleri beraberinde getirmiştir. Özellikle Islahat Fermanı sonrası gazete aracılığı ile başlayan edebi muhalefet uyandırdığı etkiler ve kamuoyunun gelişimi ile beraber siyasal bir anlam kazanmıştır. Ancak bu anlamların gerisinde edebi nitelikleri değişen bir kültür dünyasının yattığı ortadadır. Ortaya konan eserlerin reformlara karşı duranları veya mevcut reformistleri yermekten öteye geçtiği açıkça öne sürülebilir. Bu durum layihalarda görülen önerilerden farklı olarak belirli bir fikre, toplum görüşüne ve bilince dayanması yöneyle de önemli ölçüde siyasal bir niteliğe sahiptir. Edebi muhalefet, edebiyatın ideolojik yeniden üretiminde önemli bir anlam taşıması açısından da teknik değişimini aşmış, sosyal ve siyasal işlevleri -kimlik, birey ve toplum ile ilgili- olan bir kisveye sahip olmuştur.

Abstract

The Tanzimat Period brought about important cultural changes. The literary opposition, which began with the newspaper after the Islahat Fermanı, gained political meaning with the effects it aroused and the development of public opinion. However, it is clear that behind these meanings there is a cultural world whose literary qualities change. It can be argued that the literary works outlined aim at more than criticizing the opponents of reform or the existing reformists. This situation, unlike the suggestions seen in the explanatory document, has a significant political character from the point of view of a certain idea, community view and consciousness. The literary opposition has had a social and political function which has exceeded its technical change in terms of having an important meaning in the ideological reproduction of literature.

Anahtar kelimeler: Edebi Muhalefet, Tanzimat Dönemi, Kültür, İdeoloji, Siyasal Edebiyat