Dergiler / Rusya Araştırmaları Dergisi / 2019 / Sayı: 1
Duma Monarşisi Dönemi Rusya’sında Devlet-Kilise İlişkileri: Zugzwang Kanunu
- Sayı
- 2019 · Sayı: 1
- Sayfa
- 46–65
- DOI
- —
Özet
Bu makale, 1906-1917 yılları arası dönemde Rusya’da dini ve siyasi otoritelerin devlet ve kilise arasındaki anlaşmazlıkları çözme girişimleri hakkındadır. Yazar, bu ilişkilere dair kilise ve hükümet tarafından hazırlanan reform tasarılarının özelliklerini ve 1906 tarihli Temel Rusya İmparatorluğu Kanunları’nın (kilise yönetimi ve yasaları özel düzeni hakkındaki) 65. maddesinin hayata geçirilmesiyle alakalı olarak ortaya çıkan hukuki çatışmaları incelemektedir. Makalede ayrıca Duma Monarşisi döneminde Ortodoks Kilisesi’nin durumunu güçleştiren ve devlet-kilise ilişkilerine dair reformlarda başarısızlığa yol açan unsurlar da ele alınmaktadır. Makalede esas itibarıyla dini ve siyasi erklerin anlaşmazlıkları çözmek için ortaya koydukları prensip ve yaklaşımlardaki çatışmaların kapsamlı analizi yapılmaktadır. İncelenen dönem “Zugzwang Hukuku” olarak adlandırılan olgunun ortaya çıkışına neden oldu. Bu dönemde ortaya konulan hukuki düzenleme önerileri, Monarşi devletinde krizi daha da derinleştirdi. Predsobornıy (Ön Konsül) olarak adlandırılan kurumda Rusya Ortodoks Kilisesi’nin devlet ile ilişkileri hakkında nizamname tasarısı hazırlandı. Hazırlanan nizamnamede geleneksel milli devlet hukuku ve Ortodoks Kilisesi’nin kanuni normları esas alındı. Fakat Ön Konsil’in faaliyetleri ertelendi. Konsil tarafından hazırlanan ve Temel Kanunlarda değişiklik öngören tasarı ise uygulamaya konulmadan rafa kaldırıldı. P.A. Stolıpin hükümeti bunun yerine düzenleme için başka bir yol önerdi. Buna göre devlet-kilise ilişkileriyle sıkı sıkıya bağlı olan dini yasalarda reforma gidilmesi gerekiyordu. Bu öneri, Kutsal Sinod’un görüşü alınmadan ortaya konulmuştu. İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan söz konusu proje, Kilise efradına göre Temel Kanunlar çerçevesinde Ortodoks Kilisesi halklarını çiğnemekteydi. Stolıpin’in reform çalışması çıkmaza girdi. Devlet ve kilise ilişkileri Temel Kanunların 65. Maddesine göre gerçekleştirilmeye devam edildi. Fakat bu maddenin işleyiş düzeni belirsiz kaldı. Bu sebeple hem din hem de kilise yasaları, Devlet Duması’nda tartışma konusu oldu. Devlet-kilise ilişkilerindeki anlaşmazlıklara dair tartışmalar halka da sirayet etti. Bu durum, devlet ile kilise arasındaki uçurumu kapama çabasına Şubat 1917’de olumsuz şekilde yansıdı. Makale, Ortodoks Kilisesi’nin hukuki statüsü, Rusya’daki iç siyasi gelişmelerin özellikleri ve ülkenin yaşadığı sarsıntının önkoşulları hakkında önemli bilgiler sunmaktadır.
Abstract
This paper deals with the attempts of the spiritual and secular authorities in Russia to resolve the discrepancies in relations between the State and the Orthodox Church in 1906–1917. The author examines such aspects as the characteristics of church and government reform projects of these relations, law collisions related to the implementation of article 65 of the Basic Laws of the Russian Empire in 1906 (on a special procedure for church administration and legislation). It also pays attention to factors that complicated the situation of the Orthodox Church during the Duma monarchy, contributed to the failure of the reform of state-church relations. The main contribution of the research composed in a comprehensive analysis of the conflict of principles and approaches proposed by the spiritual and secular authorities to resolve discrepancies. In this period this caused such the phenomenon as “law zugzwang” — the legislative proposals on solving this problem only strengthen the crisis of the monarchist state. The project on the attitude of the Orthodox Russian Church to the State Power was developed in the Pre-Council Institution. It was based on the traditions of national state law and the canonical norms of the Orthodox Church. However, the Church Council was postponed. The project itself required amendments to the Basic Laws and remained unrealized. The government of P. A. Stolypin proposed another way of transformation. It consisted in the reforming of religious legislation, which was closely connected with state-church relations. At the same time, the government ignored the point of view of the Holy Synod. The project of the Ministry of the Interior, according to the church community, also offend the rights of the Orthodox Church under the Basic Laws. So, Stolypin’s reform stalled. The Relations between the state and the Church continued to be under Article 65 of the Basic Laws. But the special procedure for its action was not cleared. Therefore, not only religious, but also church legislation has become the subject of consideration in the State Duma. The discrepancies in State-Church relations have become the part of public policy. It also influenced the ability of the spiritual and secular authorities to avoid a break in February 1917. The paper gives valuable information about the law status of the Orthodox Church, the characteristics of the internal political development of Russia and the background of the shocks that the country experienced.