İmar (Yapılanma) Haklarının Devri: Model-Uygulama Alanları ve Sonuçlar

Özet

2004 yılında kabul edilen bir yasa ile, Türkiye Parlamentosu Kültür ve Turizm Bakanlığının gözetim ve denetiminde yerel yönetimlere, kendi yetki alanlarında, ülkenin tescilli kültür ve tabiat varlıklarının korunması ve muhafazasında imar (yapılanma) haklarının devri modelini uygulama imkanı getirmiştir. Sözkonusu yasaya bağlı olarak, bu çalışmada, devlet tarafından, taşınmazları kültür veya tabiat varlığı olarak tescil edilen mülk sahiplerinin haklarını garanti altına alırken, bu taşınmazların yapılanmadan korunmasını sağlayacak serbest pazar esaslı imar haklarının devri modelinin uygulama alanları ve sonuçları tartışılmaktadır. Model ilk olarak Amerika Birleşik devletlerinde ortaya çıkmış ve kullanılmıştır. Bu ülkede devam eden uygulamalar ve elde edilen sonuçlar dikkate alınarak, başarılı bir model oluşturmada gerekli koşullar ve muhtemel etkileri yazıda açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract

In 2004 the Turkish Parliament passed enabling legislation which allows local administrations under the authority of Ministry of Culture and Tourism to implement transferable development rights model in their jurisdiction in order to protect and preserve Turkey’s cultural and naturel landmarks. Based on this legislation, this paper discusses implementation issues and experiences of a market-driven technique- transfer of development rights (TDR) to preserve land from development while guaranteeing the rights of property owners whose properties once marked cultural or natural landmark by government. The model is first created and practicesed in the United States. Considering results taken from many ongoing TDR’s programmes experienced in USA, this paper tries to explain what are the con’s and pro’s to establish a successful TDR model, and possible outcomes.