Papa III. Aleksandr’ın II. Kılıç Arslan’a Gönderdiği Mektup ve Sultan’ın Hristiyanlığı Kabulü Meselesi: Mit mi Gerçek mi?

The Letter of Pope Alexander III to Kilij Arslan II and the Issue of Sultan’s Conversion to Christianity: a Myth or Truth?

Özet

Haçlı seferleri ve sonrasında ortaya çıkan siyasi ortam içerisinde İslamdan Hıristiyanlığa veya Hıristiyanlıktan İslama geçen kimselerle ilgili pek çok çalışma yapılmıştır. Dinî doğruları bir kenara itecek olursak bu durum, iki toplum içerisinde “düşman” olarak görülen kültür ve medeniyete farklı bir perspektiften yaklaşıldığı yeni bir döneme işaret eder. Bu dönemin bir aktörü de II. Kılıç Arslan idi. Papalık makamından Türkiye Selçuklu Sultanı’na gönderilen Instructio Fidei Catholicae (Katolik inancın öğretisi) başlıklı Latince mektupta geçen ifadeler, II. Kılıç Arslan’ın Papalığa Hıristiyanlığı kabul etmek istediğine yönelik bir mektubu gönderdiğine işaret eder. Bununla birlikte Papalığın II. Kılıç Arslan’a gönderdiği cevap mektubunun aktarıldığı eserlerin hiçbirisinde II. Kılıç Arslan’ın metnine yer verilmez. Hatta bunun bir izini bile takip edebilmek mümkün değildir. Her ne kadar bazı eserlerde II. Kılıç Arslan’ın Hıristiyanlığı kabul ettiğine ilişkin pek çok yorum ve değerlendirme yapılmışsa da, bunların hemen hemen tamamının Papalık mektubundaki ifadelerin gölgesinde şekillendiği anlaşılmaktadır. Buna karşın II. Kılıç Arslan’ın Alman İmparatoru Frederik Barbarossa ile münasebetlerinde de Hıristiyanlığı kabul etme meselesinin dile getirilmesi ilgi çekicidir. Papalık ile ilişkilerden bağımsız bir şekilde gelişen bu temasta ortak bir temanın bulunması, Papalığa gönderilen mektubun gerçek olup olmadığı sorununu daha da derinleştirmektedir. Bu çalışmamızda, daha önce üzerinde yeterli seviyede durulmamış bu vesika ele alınacak ve II. Kılıç Arslan’ın Papalık ile münasebet kurup kurmadığı veya bu münasebetin onun Hıristiyanlığı kabul etmek niyeti üzerinde şekillenip şekillenmediği sorgulanacaktır.

Abstract

There have been a number of studies about people changing their religion both from Islam to Christianity and from Christianity to Islam in the political environment that appeared during the Crusades and the following period. Regardless of religious truths, this condition indicates a new period in which culture and civilazation seen as "enemy" and thus approached from a different perspective by the two communities. Kilij Arslan II was one of the most important figure of that period. The statements in the Latin letter named Instructio Fidei Catholicae (Doktrine of Catholic Faith) which was sent to Sultan Kilij Arslan II by Papacy indicates that the Sultan wanted to accept Christianity as his religion by sending a letter to Papacy even before. In spite of existence of this answering letter sent by Papacy to Kilij Arslan II, there is no any mention of the Kilij Arslan II’ text regarding Papacy’s letters. In fact, it is impossible the fallow it’s trace. Although there has been many comments and evaluations regarding Sultan Kilij Arslan’s adoption of Christianity, it seems that, almost all of these comments and evaluations have been shaped under the shadow of the statements in the Papacies letter. Nevertheless, it is still interesting that the issue related to Kilij Arslan II’s adoption of Christianity is mentioned in the context of his relations with the German Empreror Frederik Barborossa. The existence of a common theme in this relationship, developed independent of Papacy, between the Sultan and Frederik makes the issue more complicated in terms of whether Kilij Arslan II sent the letter to Papacy or not. In this study, the document in question which has not been focused on sufficiently will be handled and, in this context, whether Kilij Arslan II had a relation with Papacy or not will be discussed. And, if he had such a relationship with Papacy, the impact of this relationship on his intention to accept Christianity will also be questioned.