Efes Müzesi'nden Atlı Mezar Stelleri

Özet

Çalışma kapsamında, Efes Müzesi’ne 1975-1993 yılları arasında satın alma, hibe ve hediye etme yollarıyla kazandırılmış on iki mezar steli değerlendirilmektedir. İncelenen on iki mezar stelinin, bezeme alanlarında at üzerinde veya atın yanında betimlenen figürler yer almaktadır. Ele alınan örnekler Efes Müzesi’nde daha önce yayınlanmayan mezar steli örnekleri olup çalışma kapsamında bilim dünyasına tanıtılmaları amaçlanmaktadır. Bu kapsamda öncelikli olarak bezeme tipinin ikonografisine ve kökenine dair bilgiler sunulmuştur. İkonografik olarak incelenen örnekler ayrıca stel tipleri, bezeme ve figür tipleri açısından da Anadolu, Kıta Yunanistan ve Ege Adaları’ndan bulunan benzer örneklerle karşılaştırılarak Efes Müzesi’nde korunan mezar stellerinin stil ve tipolojik özellikleri irdelenmiştir. Değerlendirmeler sonucunda, ele alınan mezar stellerinin genellikle kareye yakın enine dörtgen biçimli düz tepeli naiskos formlu stel tipine sahip oldukları, ikonografik açıdan Kahramanlık kültüyle ilişkilendirildikleri ve bezeme alanlarında sağa doğru hareket eden figürler tipolojisinde oldukları tespit edilmiştir. Ele alınan örnekler kronolojik açıdan ise İÖ. 2. yüzyılın ortalarından İS. 2. yüzyılın başlarına kadar geniş bir tarih aralığına sahiptir. Bu anlamda çalışma, örneklerin stel tipi, ikonografik bütünlüğü ve tipolojik özelliklerinin belirlenmesinin yanı sıra söz konusu tarihlerde Efes Müzesi örneklerinde Kahramanlık Kültünün varlığını kanıtlaması açısından da önemlidir.

Abstract

In this study, twelve funerary steles brought to Ephesus Museum between 1975-1993 by means of purchase, donation and gift are evaluated. There are figures depicted on or next to the horse in the decoration areas of the twelve tomb steles examined. The samples discussed are grave stele samples that have not been published before in the Ephesus Museum and they are aimed to be introduced to the science world within the scope of the study. In this context, first of all, information about the iconography and origin of the type of decoration was presented. The iconographically examined samples are also compared with similar samples found in Anatolia, Greece and Aegean Islands in terms of stele types, decoration and figure types, and the style and typological features of the tomb steles preserved in the Ephesus Museum are examined. As a result of the study, it was determined that the tomb steles considered generally have a flat-topped naiscos form stele type with a transverse rectangular shape close to the square, they are associated with the Heroic cult in terms of iconography, and they are in the typology of figures moving towards the right in the decoration areas. The examples discussed have a wide date range from the middle of the 2nd century BC to the beginning of the 2nd century AD in chronological terms. Also this study is important in terms of determining the stele type, iconographic integrity and typological features of the specimens, as well as proving the existence of the Heroic Cult in the Ephesus Museum samples at that time.