Anadolu Derviş Çeyizinin Hz. Ali ile Bağlantılı Menkıbevî Referansları

Legendary References of Anatolian Dervish Cap Connected with ʿAlī b. Abī Tālib

Özet

Tâc, derviş çeyizi olarak bilinen tarikat kıyafetleri içinde merkezi bir öneme sahiptir. Hırka ve tâc IX. yüzyıldan itibaren Anadolu tasavvuf erbabının bir sembolü olarak yerini almıştır. Her bir tarikat, giydikleri farklı renk ve şekillerdeki tâcları, Hz. Peygamber’in ve dolayısıyla Hz. Ali’nin tâcına bağlamak suretiyle tarikatlarının kisvesinde de silsileyi devam ettirmiş olmaktadır. Bu onun tarikat merasimlerinde ve tarikat yapılanmasında üstlendiği rolle ilgili olduğu kadar, rengi, şekli ve parçaları ile sembolik bir yapı içinde bulunması ile de yakından ilgilidir. Bu makale tâcın yaratılış, mârifet ve manevi hal ve makamlarla ilgili sembolik atıflar içermesi ve sûfî âlem tasavvurunu temsil eden bir yapı arz etmesi üzerinde yoğunlaşmaktadır. Diğer taraftan tâc sadece tarihsel bir kronoloji içinde yorumlanmakla kalmamış, aynı zamanda ona eskatolojik bir dayanak da oluşturulmuştur.

Abstract

Known as the dervish dowry, the dervish cap has a central prescription in the lodge’s concrede culture. Dervish clothes and especially dervish cap began to be accepted as a symbol in the ninth century in the Anatolian lodges. Each of the sects, claimed their hats in different colors and shapes to be inherited from Prophet and ʿAlī. Thus every order is connected to them with a dervish dowry chain. This concerns the ritual of the dervish cap and its place in the order. At the same time, it is important that the dervish cap is in a symbolic structure with its color, shape and parts. Undoubtedly, dervish cap contains symbolic references to creation, divine knowledge and spiritual situation. And the cap in a structure that represents the imagination of the creation of the world in the dervish thought. On the other side, dervish cap is not only interpreted in a historical chronology. Same time cap is an eschatological centrical point for dervish.