Pamukta Gossypol

Özet

Pamuk tohumu, dünyada protein kaynağı olarak soya fasulyesinden sonra ikinci sırada; yağ üretiminde ise,besinci sırada yer almaktadır. Ancak, pamuk tohumunun gerek protein ve gerekse yağ kaynağı olarak insan vehayvan beslenmesinde kullanımını tohumun içerdiği gossypol maddesi sınırlandırmaktadır.Gossypol, pamuk (Gossypium spp.) bitkisinde pigment bezelerinde bulunan polifenolik bir bilesiktir. Bubezelerin çapları 0.01-0.04 mm arasında değismektedir. Pamuk tohumunun gossypol içeriği %0.0 ile %9.0 oranındadeğisebilmekle birlikte ticari pamuk çesitlerinin tohum gossypol oranı %0.6 ile %2.0 arasında değismektedir. Bubilesik insan ve monogastrik hayvanlara çok toksik olduğundan dolayı, pamuk unundan yapılan bütün besin ve yemürünlerinde düsük oranda tutulmak zorundadır. Diğer taraftan, gossypol ve ilgili bilesikler savunma mekanizmasınınbir parçası olup bitkiyi böceklere ve muhtemelen bazı hastalıklara karsı da korumaktadırlar. Bu bilesiğin aynızamanda, antikanserojen, antifungal ve antitümör aktivitesinin yanında tıbbi etkileri ve kısırlastırıcı etkileri devardır.Bitki ıslahçıları; bitki aksamında yoğun gossypol bezeleri (glands) bulunan ancak tohum iç kısmında (kernel)gossypol bezesi içermeyen genotipler üzerinde çalısmaktadır. Ancak böyle bir özellik (bezesizlik) ile pamuk verimiarasında da ters bir iliski bulunmaktadır.Anahtar Kelimeler: Gossypol, Beze, Tohum, Pamuk, Gossypium.