Aykırı Gözlemlerin Belirlenmesinde Kullanılan Bazı Đstatistikler

Özet

Đstatistik çalısmaların en önemli unsurlarından biri verilerin normal dağılımlı olup olmadığıdır. Ancak,bazen arastırıcının kontrolü dısında, ortalamaya göre çok farklı bir veya birden fazla gözlem verilerin normaldağılıstan sapmasına neden olabilmektedir. Verilerin normal dağılım gösterip göstermediğini belirlemek için birçokistatistik test vardır. Bu testler genellikle gözlemlerin tek etkilerini belirlemek yerine tamamını dikkate alarakhesaplandıklarından, gözlemlerin içerisindeki aykırı gözlem veya gözlemlerden kaynaklanabilecek bir sapma sıfırhipotezinin red edilmesi gerekirken edilmemesine neden olabilecektir. Bu nedenle bir veri seti içerisinde sonucaönemli etkileri olan aykırı değerlerin belirlenmesi büyük önem arz eder.Bu çalısmada, aykırı değerlerin belirlenmesi amacıyla gelistirilmis dixon, rosner, discordance, grubbs ve walshtestleri üzerinde durulmus ve aykırı değerlerin olması durumunda nasıl bir yol izlenmesi gerektiği konusutartısılmıstır.

Abstract

One of the most important components of statistical studies is whether normal distribution of data ornot. However, sometimes, research can obtain some observation which can be significantly different from the mean.There are several tests to determine whether the data show normal distribution or not. These tests make calculationconsidering all data rather than individual observation. The error resulted from the outlier can lead to acceptance ofH0 hypothesis. Therefore, the determination of the outliers in datum is very important issue.In this study, dixon, rosner, discordance, grubbs and walsh tests were evaluated to determine the outliers in dataand in the presence of outliers in data the ways how to solve this problem were discussed.